Pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng của Đức: Tổng quan về nghĩa vụ thẩm định

Luật Nghĩa vụ thẩm định chuỗi cung ứng của doanh nghiệp (The Act on Corporate Due Diligence Obligations in Supply Chains - SCDDA, tiếng Đức là Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz – LkSG) được Quốc hội Đức thông qua tháng 7/2021, có hiệu lực từ ngày 01/01/2023.

Yêu cầu cốt lõi của Luật SCDDA là doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh có trách nhiệm thẩm định trong toàn bộ chuỗi cung ứng của mình nhằm ngăn chặn, giảm thiểu các rủi ro liên quan đến quyền con người hoặc môi trường, hoặc chấm dứt các hành vi vi phạm nghĩa vụ liên quan đến quyền con người hoặc môi trường. 

Về quy trình thẩm định cần thực hiện, Điều 3(1) Tiết 1 của Luật quy định nghĩa vụ thẩm định bao gồm một quy trình 09 bước (nghĩa vụ), bao gồm:

- Thiết lập hệ thống quản lý rủi ro

- Chỉ định nhân sự chịu trách nhiệm về thẩm định chuỗi cung ứng 

- Thực hiện phân tích rủi ro

- Ban hành Bản tuyên bố chính sách (policy statement)

- Áp dụng các biện pháp phòng ngừa

- Thực hiện các biện pháp khắc phục

- Thiết lập quy trình khiếu nại 

- Thẩm định đối với rủi ro tại nhà cung cấp gián tiếp

- Lưu trữ hồ sơ và báo cáo

Nội dung chi tiết của các nghĩa vụ thẩm định được quy định cụ thể trong các Điều từ 4 đến 10 Tiết 1 như tóm tắt trong Bảng dưới đây.

Bảng: Tóm lược nghĩa vụ thẩm định chuỗi cung ứng theo Luật SCDDA của Đức

Nghĩa vụ

Yêu cầu đối với doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh (DN)

1. Thiết lập hệ thống quản lý rủi ro

  • Thiết lập hệ thống quản lý rủi ro phù hợp, hiệu quả.
  • Quản lý rủi ro được lồng ghép vào tất cả các quy trình kinh doanh có liên quan.

2. Chỉ định nhân sự chịu trách nhiệm về thẩm định chuỗi cung ứng

  • Bổ nhiệm nhân sự phụ trách về quyền con người
  • Ban lãnh đạo cấp cao phải được cập nhật thông tin (ít nhất 1 lần/năm) về nhân sự này.

3. Thực hiện phân tích rủi ro

Thực hiện hoạt động phân tích rủi ro phù hợp:

  • Xác định các rủi ro trong hoạt động kinh doanh của DN và của các nhà cung cấp trực tiếp.
  • Phân tích và xác định thứ tự ưu tiên của các rủi ro
  • Kết quả phân tích rủi ro phải được thông tin đến các chủ thể ra các quyết định liên quan (hội đồng quản trị, bộ phận mua hàng…).

Tần suất thực hiện hoạt động phân tích rủi ro:

  • Định kỳ ít nhất 1 năm/lần, và
  • Bất cứ khi nào phát sinh thay đổi, mở rộng đáng kể về rủi ro trong chuỗi cung ứng (khi giới thiệu sản phẩm mới, thực hiện dự án mới, mở rộng sang lĩnh vực kinh doanh mới…).

4. Ban hành Bản tuyên bố chính sách (policy statement)

Thông qua và ban hành Bản tuyên bố chính sách về chiến lược quyền con người và môi trường của DN, gồm:

  • Mô tả quy trình thẩm định đã sử dụng
  • Các rủi ro được tập trung ưu tiên (dựa trên kết quả phân tích rủi ro)
  • Các tiêu chí bảo vệ riêng của DN áp dụng cho người lao động và nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng (dựa trên kết quả phân tích rủi ro)

5. Áp dụng các biện pháp phòng ngừa

Áp dụng các biện pháp phòng ngừa thích hợp, bao gồm:

  • Các biện pháp phòng ngừa cho chính DN (đào tạo, thực hiện và kiểm soát việc thực hiện Bản tuyên bố…)
  • Các biện pháp phòng ngừa đối với nhà cung cấp trực tiếp của DN (tiêu chí lựa chọn, điều khoản hợp đồng với nhà cung cấp…)

Cần rà soát/đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa (tần suất như Nghĩa vụ 3), và cập nhật kịp thời khi có kết luận xử lý khiếu nại liên quan đến rủi ro, nếu cần.

6. Thực hiện các biện pháp khắc phục

 

Điều kiện thực hiện: Phát hiện đã/sắp xảy ra vi phạm nghĩa vụ về quyền con người/môi trường

Yêu cầu: Biện pháp khắc phục phải đủ để ngăn chặn, chấm dứt hoặc giảm thiểu mức độ vi phạm.

  • Nếu là vi phạm trong hoạt động của DN: phải bảo đảm chấm dứt hành vi vi phạm.
  • Nếu vi phạm liên quan tới nhà cung cấp trực tiếp mà không thể chấm dứt ngay: phải xây dựng và thực hiện không chậm trễ một kế hoạch (với lộ trình cụ thể) để chấm dứt/giảm thiểu vi phạm; có thể chấm dứt hợp đồng với nhà cung cấp trong một số điều kiện nhất định.

Tần suất rà soát/đánh giá hiệu quả của các biện pháp khắc phục: Tương tự Nghĩa vụ 3

7. Thiết lập quy trình khiếu nại

Thiết lập và công bố công khai quy trình khiếu nại:

  • Cho phép các rủi ro, vi phạm phát sinh trong hoạt động của DN/nhà cung cấp trực tiếp/gián tiếp được báo cáo kịp thời
  • Các bước, quy tắc khiếu nại được công khai bằng văn bản;
  • Nhân sự phụ trách tiếp nhận, xử lý khiếu nại khách quan (độc lập, không chịu sự chỉ đạo) và
  • Thông tin về quy trình này phải được công bố rõ ràng, dễ hiểu theo cách phù hợp.

Tần suất rà soát hiệu quả của quy trình khiếu nại: Tương tự Nghĩa vụ 3.

8. Thẩm định đối với rủi ro tại nhà cung cấp gián tiếp

Quy trình khiếu nại (Nghĩa vụ 7) phải cho phép báo cáo các rủi ro tại nhà cung cấp gián tiếp.

Nếu có dấu hiệu thực tế cho thấy khả năng cao xảy ra vi phạm nghĩa vụ về quyền con người/môi trường tại nhà cung cấp gián tiếp, DN cần điều chỉnh hệ thống quản lý rủi ro kịp thời, và thực hiện các hoạt động thẩm định cần thiết theo quy định.

9. Lưu trữ hồ sơ và báo cáo

 

Lưu trữ Hồ sơ về việc thực hiện nghĩa vụ thẩm định trong ít nhất 7 năm kể từ thời điểm lập.

*Lập Báo cáo hàng năm về việc thực hiện nghĩa vụ thẩm định trong năm tài chính trước đó, gồm:

  • Các rủi ro hoặc vi phạm nghĩa vụ liên quan đã xác định;
  • Các biện pháp đã thực hiện để xử lý rủi ro, vi phạm, khiếu nại; và
  • Cách DN đánh giá hiệu quả của các biện pháp, kết luận rút ra cho các biện pháp tương lai.
  • Trường hợp không xác định được rủi ro, vi phạm nào: Giải trình về việc này.

Bản điện tử của Báo cáo này phải được nộp trực tuyến trên Cổng thông tin của Cơ quan có thẩm quyền và công khai trên website của DN muộn nhất là 4 tháng sau khi kết thúc năm tài chính.

*Nghĩa vụ báo cáo đã được bãi bỏ theo Luật SCDDA sửa đổi thông qua 9/2025

Nguồn: Tổng hợp của Nhóm nghiên cứu TTWTO-VCCI

Về cách thức thực hiện, Luật SCDDA không quy định chi tiết về cách thức thực hiện việc thẩm định (ví dụ hệ thống quản lý rủi ro cần phức tạp hay đơn giản, cần một hay nhiều nhân sự quản lý, phân tích rủi ro cần thực hiện theo các tiêu chí chặt hay lỏng, biện pháp phòng ngừa hay xử lý nào phải được ưu tiên…).

Thay vào đó, Luật để các doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh tự xác định cách thức thực hiện thích hợp dựa trên tất cả các căn cứ sau:

- Tính chất, phạm vi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh;

- Khả năng tác động của doanh nghiệp đến chủ thể (đối tác, nhà cung cấp…) để xảy ra rủi ro/vi phạm về quyền con người-môi trường;

- Khả năng xảy ra vi phạm, khả năng đảo ngược tình trạng vi phạm, mức độ nghiêm trọng của vi phạm; và

- Bản chất mối quan hệ nhân quả giữa hành động của doanh nghiệp và rủi ro/vi phạm.

Nguồn: Nhóm WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI