Thuật ngữ “due diligence”

Từ góc độ pháp lý, thuật ngữ “due diligence” có nguồn gốc từ luật hợp đồng và luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, với 02 cách hiểu phổ biến:

• Một là để chỉ “nghĩa vụ cẩn trọng” (“duty of care”) với tính chất là một “chuẩn ứng xử”, theo đó người có nghĩa vụ “due diligence” cần bảo đảm sự cẩn trọng tối thiểu trong hành động để không gây tác động bất lợi tới các chủ thể khác. Ví dụ, một người đốt lá trong vườn của mình có nghĩa vụ phải chọn ngày ít gió, kiểm soát ngọn lửa để không cháy lan sang vườn nhà hàng xóm.
• Hai là để chỉ “nghĩa vụ mẫn cán” với tính chất là một kiểu nghĩa vụ pháp lý - nghĩa vụ về cách thức thực hiện (“obligation of behavior”), để phân biệt với nghĩa vụ về kết quả (“obligation of result”). Ví dụ, một bác sỹ chữa cho bệnh nhân mắc bệnh nặng chỉ có nghĩa vụ tận trách, sử dụng hết năng lực của mình để chữa bệnh cho bệnh nhân (loại nghĩa vụ về cách thức), mà không có nghĩa vụ bảo đảm chữa khỏi bệnh cho họ (loại nghĩa vụ về kết quả).

Xuất phát từ tính chất này, “due diligence” được sử dụng trong pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng với ý nghĩa cốt lõi là nghĩa vụ tận trách của doanh nghiệp trong kiểm soát nhằm ngăn chặn và loại bỏ rủi ro vi phạm các tiêu chuẩn nhất định (quyền con người, bảo vệ môi trường, chống tham nhũng…) trong quá trình thực hành kinh doanh của mình. “Due diligence” không đòi hỏi doanh nghiệp phải bảo đảm chuỗi cung ứng của mình không xảy ra bất kỳ rủi ro hay tác động bất lợi nào với con người, môi trường...[1]

Tuy nhiên, các cách dịch sát nghĩa ra tiếng Việt (mẫn cán, cẩn trọng hay tận trách) của thuật ngữ này đều không bảo đảm thể hiện được đủ nội hàm của “supply-chain due diligence”. Do đó, Nhóm nghiên cứu quyết định sử dụng cụm từ “thẩm định chuỗi cung ứng”, một cách dịch thuật ngữ ở mảng kiểm toán tài chính nhưng cho phép phản ánh tương đối sát tính chất của nhóm quy định này. và đã được một số cơ quan, tổ chức ở Việt Nam sử dụng trong vài năm trở lại đây.

Nguồn: Tổng hợp của Nhóm Nghiên cứu TTWTO-VCCI