Pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng của EU: Các nghĩa vụ thẩm định ảnh hưởng tới các nhà cung cấp
Chỉ thị về Thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp (Directive on Corporate Sustainability Due Diligence - CSDDD) được các Cơ quan có thẩm quyền của EU thông qua ngày 13/6/2024, có hiệu lực từ ngày 25/7/2024.
Mặc dù trách nhiệm thẩm định chỉ thuộc về doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh, phần lớn các nghĩa vụ thẩm định cốt lõi (như nghĩa vụ nhận diện, ngăn chặn, giảm thiểu, chấm dứt, khắc phục các tác động bất lợi) trong Chỉ thị phải được thực hiện không chỉ trong phạm vi hoạt động của doanh nghiệp, của các công ty con của doanh nghiệp, mà trong cả chuỗi cung ứng với sự tham gia của các đối tác (nhà cung cấp) có quan hệ kinh doanh với doanh nghiệp.
Tuy nhiên, khác với Luật SCDDA của Đức, trừ một số ngoại lệ nhỏ, Chỉ thị của EU quy định các nghĩa vụ thẩm định liên quan tới đối tác (nhà cung cấp) chung cho các chủ thể này, không phân biệt đối tác (nhà cung cấp) đó là trực tiếp hay gián tiếp.
1. Các nghĩa vụ thẩm định ảnh hưởng chung đến các đối tác/nhà cung cấp trực tiếp, gián tiếp
Các nghĩa vụ thẩm định sau đây của doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh của Chỉ thị sẽ tác động trực tiếp và tương đồng lên các đối tác kinh doanh (nhà cung cấp) cả trực tiếp và gián tiếp của doanh nghiệp:
- Nhận diện, đánh giá, xếp loại các tác động (Nghĩa vụ 2 theo Bảng 3 trên):
Điều 8-9 Chỉ thị yêu cầu doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải phân tích, đánh giá, xếp loại các tác động bất lợi về quyền con người/môi trường trong hoạt động của đối tác kinh doanh. Do đó, các đối tác/nhà cung cấp một mặt phải thực hiện các tiêu chuẩn về quyền con người/môi trường liên quan (để không xảy ra tác động bất lợi), mặt khác phải cung cấp thông tin, thực hiện các biện pháp phối hợp với doanh nghiệp trong quá trình thẩm định này.
Chú ý: Trong Dự thảo sửa đổi Chỉ thị (tháng 2/2025), Nghĩa vụ này được đề xuất chỉ thực hiện các đối tác/nhà cung cấp trực tiếp (tức là không bao gồm các đối tác/nhà cung cấp gián tiếp). Điều này kéo theo các Nghĩa vụ 3 và 4 (theo Bảng trên) có thể cũng sẽ không thực hiện với các đối tác/nhà cung cấp gián tiếp (do các Nghĩa vụ này chỉ thực hiện trên cơ sở các tác động bất lợi được nhận diện, đánh giá, xếp loại được thực hiện ở Nghĩa vụ 2)
- Ngăn ngừa, giảm thiểu, hoặc chấm dứt tác động bất lợi (Nghĩa vụ 3 theo Bảng 3 ở trên):
Điều 10-11 Chỉ thị quy định doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải thực hiện một số biện pháp ngăn ngừa, giảm thiểu, chấm dứt tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế xảy ra trong phạm vi hoạt động kinh doanh của đối tác/nhà cung cấp. Như vậy, đối tác/nhà cung cấp liên quan sẽ có trách nhiệm phối hợp với doanh nghiệp trong thực hiện các biện pháp này.
Đặc biệt, doanh nghiệp có thể phải thực hiện biện pháp cuối cùng - không bắt đầu mới hoặc mở rộng quan hệ đang có với đối tác/nhà cung cấp để xảy ra tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế theo các điều kiện nhất định.
|
Biện pháp không bắt đầu mới, không mở rộng quan hệ kinh doanh đang có với đối tác/nhà cung cấp Đây là biện pháp ngăn chặn, giảm thiểu, chấm dứt các tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế nghiêm khắc nhất mà doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh có thể phải thực hiện đối với đối tác/nhà cung cấp vi phạm theo Chỉ thị CSDDD. Điều 10.6 và Điều 11.7 Chỉ thị CSDDD yêu cầu doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh không được bắt đầu mới hoặc mở rộng quan hệ kinh doanh đang có với đối tác/nhà cung cấp để xảy ra tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế trong hoạt động kinh doanh liên quan của mình khi có đủ các điều kiện sau: - Về pháp lý: Luật áp dụng cho quan hệ kinh doanh giữa doanh nghiệp và đối tác cho phép áp dụng biện pháp này; - Về thời điểm: Là giải pháp cuối cùng - khi các tác động bất lợi tiềm tàng không thể được ngăn chặn/giảm thiểu, hoặc khi các tác động bất lợi thực tế không thể chấm dứt bằng các biện pháp quy định; - Về quy trình: Đã thực hiện biện pháp tạm dừng quan hệ kinh doanh với đối tác, đồng thời đã cung cấp cho đối tác kế hoạch với các nội dung công việc và thời hạn cụ thể để ngăn chặn, giảm thiểu, chấm dứt tác động bất lợi trong thời gian tạm dừng đó, nhưng hết thời hạn mà không đạt hiệu quả mong muốn. |
- Thực hiện các biện pháp khắc phục (Nghĩa vụ 4 theo Bảng 3 ở trên):
Theo Điều 12 Chỉ thị, doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải tự mình thực hiện các biện pháp khắc phục các tác động bất lợi xảy ra trong hoạt động của đối tác/nhà cung cấp nếu doanh nghiệp có lỗi trong việc này.
Trường hợp lỗi hoàn toàn thuộc về đối tác/nhà cung cấp thì doanh nghiệp có thể thực hiện các biện pháp khắc phục tự nguyện hoặc tác động buộc đối tác/nhà cung cấp liên quan thực hiện các biện pháp khắc phục.
Như vậy, nếu có lỗi gây ra tác động bất lợi, đối tác/nhà cung cấp sẽ phải tự mình thực hiện các biện pháp khắc phục (có thể với sự hỗ trợ, hướng dẫn, định hướng của doanh nghiệp). Nếu không có lỗi, đối tác/nhà cung cấp có thể vẫn phải phối hợp với doanh nghiệp trong triển khai các biện pháp khắc phục.
2. Nghĩa vụ thẩm định có ảnh hưởng khác nhau đến đối tác/nhà cung cấp trực tiếp, gián tiếp
Trong Chỉ thị, biện pháp yêu cầu đối tác/nhà cung cấp ký cam kết (bằng hợp đồng) thực hiện Bộ quy tắc ứng xử hoặc Kế hoạch hành động ngăn chặn tác động bất lợi của doanh nghiệp (sau đây gọi là biện pháp “ký cam kết tuân thủ”) là quy định duy nhất được thiết kế khác biệt cho các đối tác trực tiếp và gián tiếp.
Cụ thể, Chỉ thị có quy định khác nhau về thời điểm áp dụng biện pháp này giữa các đối tác/nhà cung cấp trực tiếp và gián tiếp:
- Đối với các đối tác/nhà cung cấp trực tiếp: Biện pháp này thuộc nhóm biện pháp bắt buộc thực hiện ngay nếu có liên quan
- Đối với các đối tác/nhà cung cấp gián tiếp: Biện pháp này chỉ áp dụng khi doanh nghiệp nhận thấy các biện pháp khác không thể ngăn chặn, giảm thiểu/chấm dứt các tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế liên quan tới đối tác/nhà cung cấp gián tiếp đó.
Ngoài khác biệt về thời điểm thực hiện, các quy định khác liên quan tới biện pháp này được thiết kế như nhau với đối tác trực tiếp/gián tiếp. Cụ thể, doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải bảo đảm:
- Có các biện pháp thích hợp để giám sát việc tuân thủ cam kết của đối tác/nhà cung cấp (ví dụ thông qua giám sát của một bên thứ ba độc lập, hoặc các kênh chung của các bên liên quan hoặc của ngành);
- Trường hợp đối tác là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME): Doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh cần (i) Bảo đảm các nội dung cam kết công bằng, hợp lý, không phân biệt đối xử; (ii) Cân nhắc thực hiện đồng thời các biện pháp hỗ trợ SME khác; và (iii) Chi phí giám sát tuân thủ bởi bên thứ ba độc lập thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp (trường hợp đối tác/nhà cung cấp cùng tham gia trả một phần chi phí thì doanh nghiệp phải chia sẻ với họ có quyền sử dụng kết quả giám sát đó).
Nguồn: Nhóm WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
