Pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng của EU: Các nghĩa vụ thẩm định của doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh
Chỉ thị về Thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp (Directive on Corporate Sustainability Due Diligence - CSDDD) được các Cơ quan có thẩm quyền của EU thông qua ngày 13/6/2024, có hiệu lực từ ngày 25/7/2024.
Điều 5 của Chỉ thị quy định doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải thực hiện trách nhiệm thẩm định dựa trên rủi ro (risk-based) về quyền con người và môi trường bằng việc triển khai các hoạt động sau:
- Lồng ghép vấn đề thẩm định chuỗi cung ứng vào các chính sách và hệ thống quản lý rủi ro của doanh nghiệp
- Nhận diện và đánh giá các tác động bất lợi thực tế hoặc tiềm tàng về quyền con người - môi trường, và xếp loại các rủi ro ưu tiên, nếu cần
- Ngăn chặn và giảm thiểu các tác động bất lợi tiềm tàng, chấm dứt các tác động bất lợi thực tế và giảm thiểu quy mô tác động
- Thực hiện các biện pháp khắc phục tác động bất lợi thực tế
- Tạo điều kiện để các bên liên quan cùng tham gia một cách thực chất
- Thiết lập và duy trì một cơ chế thông báo (notification mechanism) và quy trình khiếu nại (complaints procedure)
- Kiểm soát hiệu quả của chính sách và các biện pháp thẩm định
- Công khai thông tin về việc thẩm định.
Nội dung chi tiết của các nghĩa vụ thẩm định mà Nước thành viên EU phải bảo đảm buộc các doanh nghiệp nước mình thực hiện được quy định cụ thể trong các Điều từ 7 đến 16 của Chỉ thị như tóm tắt trong Bảng dưới đây.
Trong so sánh với Luật SCDDA của Đức, các nghĩa vụ thẩm định theo Chỉ thị nhiều hơn về số lượng và phức tạp hơn về tính chất. Ví dụ trong khi Luật Đức chỉ quy định về nghĩa vụ thực hiện biện pháp phòng ngừa/ngăn chặn, Chỉ thị của EU còn quy định cả các biện pháp giảm thiểu, chấm dứt các tác động.
Chú ý: Do tính chất của Chỉ thị (các quy định chỉ áp dụng cho các nước thành viên), các nghĩa vụ thẩm định mà doanh nghiệp phải thực hiện nêu trong Chỉ thị chỉ là yêu cầu cơ bản mà Nước thành viên phải đặt ra đối với doanh nghiệp của mình trong pháp luật nội địa của nước mình, còn Nước thành viên sẽ tự quy định trong pháp luật nội địa về cách thức thực hiện và các yêu cầu cụ thể hơn (thậm chí cao hơn trong một số trường hợp) cho các doanh nghiệp, nếu có.
Bảng: Tóm lược nghĩa vụ thẩm định chuỗi cung ứng theo Chỉ thị CSDDD của EU
|
Nghĩa vụ |
Yêu cầu đối với doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh (DN) |
|
1. Lồng ghép thẩm định vào chính sách, hệ thống quản lý rủi ro |
- Lồng ghép vấn đề thẩm định chuỗi cung ứng vào (i) tất cả các chính sách liên quan, và (ii) hệ thống quản lý rủi ro - Có chính sách riêng về thẩm định chuỗi cung ứng dựa trên rủi ro với đủ các nội dung yêu cầu - Các chính sách về thẩm định được cập nhật kịp thời khi có thay đổi lớn, phải được rà soát ít nhất 2 năm 1 lần |
|
2. Nhận diện, đánh giá các tác động tiêu cực, xác định mức độ ưu tiên xử lý |
2.1. Nhận diện, đánh giá các tác động bất lợi thực tế/tiềm tàng trong hoạt động của (i) doanh nghiệp, (ii) các công ty con, (iii) các đối tác kinh doanh trong chuỗi cung ứng, trong đó có: - Lập sơ đồ hoạt động kinh doanh để nhận diện các khu vực dễ xảy ra tác động bất lợi nhất, hoặc tác động nghiêm trọng nhất (khu vực rủi ro nhất) - Phân tích sâu vào các khu vực rủi ro nhất 2.2. Thực hiện xếp thứ tự ưu tiên các khu vực rủi ro cần xử lý (căn cứ khả năng xảy ra và mức độ nghiêm trọng sau khi thực hiện đánh giá). |
|
3. Ngăn ngừa, giảm thiểu, chấm dứt các tác động bất lợi |
3.1. Trên cơ sở các kết quả ở Nghĩa vụ 2, thực hiện các biện pháp ngăn ngừa, giảm thiểu/chấm dứt các tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế sau: - Xây dựng, triển khai kế hoạch hành động phòng ngừa - Yêu cầu đối tác trực tiếp ký cam kết (bằng hợp đồng) đảm bảo tuân thủ quy tắc ứng xử và kế hoạch phòng ngừa - Điều chỉnh, nâng cấp cơ sở vật chất, quy trình sản xuất cần thiết; - Điều chỉnh, cải thiện các kế hoạch, chiến lược, hoạt động; - Hỗ trợ các đối tác là SME; - Hợp tác với các chủ thể khác để gia tăng hiệu quả phòng ngừa 3.2. Chấm dứt các tác động bất lợi thực tế hoặc giảm thiểu phạm vi tác động: - Vô hiệu hóa giảm thiểu phạm vi tác động - Các biện pháp tương tự mục 3.1 3.3. Không bắt đầu mới hoặc mở rộng quan hệ đang có với đối tác nếu tác động bất lợi tiềm tàng/thực tế tại đối tác không thể ngăn chặn, giảm nhẹ/chấm dứt (với các điều kiện cụ thể) |
|
4. Khắc phục tác động bất lợi thực tế |
- Thực hiện việc khắc phục các tác động bất lợi thực tế (nếu doanh nghiệp gây ra, tham gia vào việc gây ra các tác động này) - Hỗ trợ hoặc gây sức ép để đối tác khắc phục (nếu tác động bất lợi chỉ do đối tác gây ra) |
|
5. Tham vấn các bên liên quan |
Tham vấn các bên liên quan (các tổ chức, cá nhân có thể/đã phải chịu tác động bất lợi) trong thực hiện trách nhiệm thẩm định, đặc biệt là ở các Nghĩa vụ 2 đến 4. |
|
6. Thiết lập và duy trì Cơ chế thông báo và Quy trình khiếu nại |
6.1. Thiết lập Quy trình khiếu nại:
6.2. Thiết lập Cơ chế thông báo
|
|
7. Giám sát định kỳ |
Giám sát hoạt động của DN, công ty con và các đối tác định kỳ ít nhất 1 lần/năm hoặc ngay khi có thay đổi đáng kể hoặc có các nguy cơ mới: - Đánh giá việc thực thi, giám sát sự đầy đủ, tính hiệu quả của các hoạt động theo các Nghĩa vụ 2-4 - Phải dựa trên các tiêu chí định lượng và/hoặc định tính phù hợp - Chính sách và các biện pháp phòng ngừa, xử lý phải được cập nhật sau khi có các kết quả đánh giá/giám sát, nếu phù hợp. |
|
8. Công khai thông tin, lưu trữ tài liệu
|
8.1. Công khai thông tin DN phải đăng tải trên website của DN Bản Tuyên bố thường niên (Annual Statement) để báo cáo về việc thực hiện trách nhiệm thẩm định: - Bản Tuyên bố phải bao gồm các nội dung quy định - Thời hạn đăng tải: không muộn hơn 12 tháng sau khi kết thúc năm tài chính liên quan. 8.2. Lưu trữ tài liệu DN phải lưu trữ các tài liệu, giấy tờ về các hoạt động đã triển khai để thực hiện nghĩa vụ thẩm định (kèm theo bằng chứng) để chứng minh tuân thủ trong vòng 05 năm. |
Nguồn: Tổng hợp của Nhóm nghiên cứu TTWTO-VCCI
Nguồn: Nhóm WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
