Cơ hội từ RCEP cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Myanmar
- Lợi thế về hài hòa quy tắc xuất xứ, tăng thêm sự lựa chọn về thuế quan ưu đãi khi xuất khẩu sang Myanmar
Với việc tập hợp 15 nền kinh tế trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mang lại lợi thế rõ rệt cho doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc hài hòa quy tắc xuất xứ – yếu tố then chốt trong việc gia tăng khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan khi xuất khẩu sang Myanmar. Cụ thể, RCEP cho phép cộng gộp xuất xứ từ tất cả các quốc gia thành viên, nghĩa là doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ bất kỳ nước nào trong khối RCEP mà vẫn được coi là có xuất xứ trong khối. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam dễ dàng đạt tiêu chí xuất xứ để hưởng thuế suất ưu đãi khi vào thị trường Myanmar – nơi Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa mở rộng xuất khẩu ở các nhóm hàng như thực phẩm chế biến, vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng và máy móc thiết bị.
Trên thực tế, phần lớn nguyên phụ liệu đầu vào phục vụ sản xuất tại Việt Nam hiện đang được nhập khẩu từ các quốc gia thành viên RCEP như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước ASEAN. Nhờ vậy, khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ RCEP của hàng hóa Việt Nam là rất khả thi. Hơn nữa, việc RCEP tồn tại song song với các FTA hiện hành như ATIGA hay ACFTA sẽ tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp khi cân nhắc giữa mức thuế ưu đãi và độ phức tạp trong quy tắc xuất xứ. Chẳng hạn, nếu quy tắc xuất xứ trong ATIGA khó đáp ứng do yêu cầu hàm lượng giá trị khu vực cao, thì việc sử dụng quy tắc cộng gộp trong RCEP có thể giúp doanh nghiệp đạt tiêu chí xuất xứ dễ dàng hơn, từ đó được hưởng mức thuế nhập khẩu ưu đãi vào Myanmar.
- Cơ hội từ việc tiết giảm các rào cản phi thuế quan
Bên cạnh ưu đãi thuế quan, RCEP còn mang lại những cải thiện đáng kể về thể chế và kỹ thuật, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Myanmar một cách hiệu quả và bền vững hơn. Các cam kết của RCEP về đơn giản hóa thủ tục hải quan, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, tăng cường minh bạch trong quy định, cùng nỗ lực công nhận tương đương các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) và tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT), được kỳ vọng góp phần làm giảm những rào cản phi thuế quan – vốn thường là thách thức lớn tại nhiều thị trường đang phát triển như Myanmar.
Tại Myanmar, quy trình thông quan hàng hóa trước đây thường kéo dài do thủ tục giấy tờ phức tạp, thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, và sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật so với quốc tế. Các nguyên tắc chung trong RCEP góp phần đơn giản hóa và đẩy nhanh các thủ tục hải quan, từ đó giảm thiểu rủi ro bị ách tắc hàng hóa hoặc phát sinh chi phí lưu kho, phạt chậm giao.
- Cơ hội cắt giảm chi phí, cải thiện năng lực cạnh tranh
Việc hài hòa quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ RCEP không chỉ tạo thuận lợi để hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Myanmar, mà còn mở ra cơ hội nhập khẩu nguyên vật liệu từ các quốc gia thành viên RCEP với chi phí hợp lý hơn. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các ngành sản xuất mà Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như dệt may, da giày hay điện tử... Nhờ tận dụng tốt cơ chế cộng gộp xuất xứ, doanh nghiệp có thể linh hoạt kết hợp nguyên liệu từ các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản hay Thái Lan, đồng thời vẫn đảm bảo điều kiện xuất xứ ưu đãi cho sản phẩm cuối cùng khi xuất khẩu sang Myanmar. Việc tối ưu chi phí đầu vào theo đó sẽ giúp tăng khả năng cạnh tranh về giá cho hàng hóa Việt Nam tại một thị trường vừa nhạy cảm về giá, vừa ngày càng coi trọng chất lượng như Myanmar.
Không chỉ dừng ở ưu đãi về hàng hóa, RCEP còn bao gồm những cam kết quan trọng trong lĩnh vực dịch vụ và thể chế, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực cho hoạt động xuất khẩu. Việc mở cửa và nâng cao chất lượng các dịch vụ như logistics, tài chính, viễn thông hay phân phối sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ sản xuất – xuất khẩu với chi phí hợp lý hơn, qua đó tiết giảm tổng chi phí kinh doanh và nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh Myanmar vẫn đang hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ thương mại, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao từ các đối tác trong khối RCEP sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, RCEP cũng đưa ra các cam kết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ – lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Thông qua thúc đẩy thương mại điện tử, đơn giản hóa quy trình thương mại và thiết lập các nguyên tắc cạnh tranh công bằng, hiệp định giúp giảm thiểu rào cản và rủi ro khi mở rộng sang các thị trường mới, trong đó có Myanmar. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm chiến lược xuất khẩu linh hoạt và bền vững hơn trong khu vực, tận dụng đồng thời ưu đãi thuế quan, giảm rào cản phi thuế quan, và mở rộng nguồn cung ứng nguyên liệu.
Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI
