Cơ hội từ RCEP cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Campuchia
- Lợi thế về hài hòa quy tắc xuất xứ, tăng thêm sự lựa chọn về thuế quan ưu đãi khi xuất khẩu sang Campuchia
Với việc tập hợp 15 nền kinh tế trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mang lại lợi thế rõ rệt cho doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc hài hòa quy tắc xuất xứ – yếu tố có vai trò then chốt trong việc gia tăng khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan khi xuất khẩu sang Campuchia. Cụ thể, RCEP cho phép cộng gộp xuất xứ từ tất cả các quốc gia thành viên, tức là doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ bất kỳ nước nào trong RCEP mà vẫn được công nhận là có xuất xứ trong khối. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam dễ dàng đạt tiêu chí xuất xứ để hưởng thuế suất ưu đãi khi xuất khẩu sang Campuchia – một thị trường mà Việt Nam đã có vị thế cao về kim ngạch nhưng vẫn còn tiềm năng lớn để mở rộng.
Trên thực tế, phần lớn nguyên phụ liệu đầu vào phục vụ sản xuất tại Việt Nam hiện đang được nhập khẩu từ các quốc gia thành viên RCEP như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước ASEAN. Nhờ đó, khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ RCEP của hàng hóa Việt Nam là rất khả thi. Hơn nữa, việc RCEP tồn tại song song với các FTA hiện hành như ATIGA hay ACFTA sẽ tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp Việt Nam khi cân nhắc giữa mức thuế ưu đãi và độ phức tạp trong quy tắc xuất xứ. Chẳng hạn, nếu quy tắc xuất xứ trong ATIGA khó đáp ứng do yêu cầu hàm lượng giá trị khu vực cao, thì việc sử dụng quy tắc cộng gộp trong RCEP có thể giúp doanh nghiệp đạt tiêu chí xuất xứ dễ dàng hơn, từ đó được hưởng mức thuế nhập khẩu ưu đãi vào Campuchia.
- Cơ hội từ việc tiết giảm các rào cản phi thuế quan
Bên cạnh ưu đãi thuế quan, RCEP còn mang lại nhiều thuận lợi thể chế và kỹ thuật giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Campuchia hiệu quả hơn. Các cam kết của RCEP trong việc đơn giản hóa thủ tục hải quan, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, tăng cường minh bạch quy định, cùng với nỗ lực công nhận tương đương các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) và tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT), đã góp phần làm giảm đáng kể các rào cản phi thuế quan – vốn là trở ngại phổ biến tại nhiều thị trường đang phát triển như Campuchia.
Trong bối cảnh Campuchia đang từng bước hiện đại hóa hải quan và tiêu chuẩn hóa quy trình quản lý nhập khẩu, việc RCEP đặt ra các nguyên tắc và khuôn khổ hợp tác rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm thiểu rủi ro và chi phí phát sinh không cần thiết. Đây là lợi thế quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại thị trường láng giềng này.
- Cơ hội cắt giảm chi phí, cải thiện năng lực cạnh tranh
Việc hài hòa quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ RCEP không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa Việt Nam đáp ứng yêu cầu về xuất xứ khi xuất khẩu sang Campuchia, mà còn mở ra cơ hội nhập khẩu nguyên vật liệu từ các quốc gia thành viên RCEP với chi phí hợp lý hơn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những ngành sản xuất mà Việt Nam còn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu như dệt may, da giày hay điện tử. Nhờ tận dụng tốt cơ chế cộng gộp xuất xứ, doanh nghiệp có thể kết hợp linh hoạt nguyên liệu từ các nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản hay Thái Lan, đồng thời vẫn đảm bảo điều kiện xuất xứ ưu đãi cho sản phẩm cuối cùng khi xuất khẩu sang Campuchia. Việc tối ưu chi phí đầu vào theo đó sẽ góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh về giá cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường Campuchia – nơi có đặc điểm tiêu dùng nhạy cảm với giá nhưng đang ngày càng đề cao chất lượng.
Ngoài ưu đãi về hàng hóa, RCEP còn bao gồm các cam kết đáng kể trong lĩnh vực dịch vụ và thể chế, mang lại hiệu ứng lan tỏa cho hoạt động xuất khẩu. Việc mở cửa và nâng cao chất lượng các dịch vụ như logistics, tài chính, viễn thông, hay phân phối sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ sản xuất và xuất khẩu với chi phí hợp lý hơn, từ đó tiết giảm tổng chi phí kinh doanh và gia tăng hiệu quả chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh Campuchia vẫn đang hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ thương mại, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao trong khối RCEP sẽ là lợi thế cạnh tranh đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, RCEP cũng đưa ra những cam kết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ – vốn chiếm phần lớn trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Thông qua việc thúc đẩy thương mại điện tử, đơn giản hóa quy trình thương mại và thiết lập các nguyên tắc cạnh tranh công bằng, RCEP giúp giảm thiểu rào cản và rủi ro cho doanh nghiệp khi mở rộng sang các thị trường như Campuchia. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm hướng đi bền vững và linh hoạt hơn trong chiến lược xuất khẩu khu vực.
Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI
