Thách thức từ RCEP đối với xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Campuchia
- Áp lực cạnh tranh với các quốc gia khác trong RCEP gia tăng
Bên cạnh những cơ hội đáng kỳ vọng, việc thực thi RCEP cũng đặt ra không ít thách thức đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Campuchia, đặc biệt từ góc độ cạnh tranh khu vực. Việc RCEP dành ưu đãi thuế quan và cơ chế cộng gộp xuất xứ cho toàn bộ 15 quốc gia thành viên đồng nghĩa với việc Việt Nam không phải là đối tác “ưu tiên” khi tiếp cận thị trường Campuchia. Thay vào đó, nhiều nước như Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc hay Nhật Bản – vốn có thế mạnh sản xuất và xuất khẩu tương đồng – cũng sẽ được hưởng điều kiện tiếp cận thị trường tương đương. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp Việt Nam phải chia sẻ thị phần với các đối thủ mạnh trong khu vực.
Áp lực cạnh tranh càng gia tăng khi nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Campuchia như thực phẩm chế biến, vật liệu xây dựng, hàng tiêu dùng, máy móc thiết bị… cũng là thế mạnh của các nước như Thái Lan hay Trung Quốc – những quốc gia có lợi thế về quy mô sản xuất, chi phí thấp và mạng lưới phân phối rộng khắp tại Campuchia. Trong bối cảnh điều kiện thuế quan giữa các nước RCEP ngày càng bình đẳng, yếu tố cạnh tranh sẽ không còn nằm ở mức độ ưu đãi mà chủ yếu xoay quanh năng lực cung ứng, chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu và khả năng thích ứng thị trường.
- Các thách thức thường xuyên khác
Bên cạnh những thách thức do sự gia tăng cạnh tranh trong nội khối RCEP, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Campuchia còn thường xuyên đối mặt với các rào cản phi thuế quan (Non-Tariff Measures – NTM). Đây là các biện pháp quản lý ngoài thuế quan mà quốc gia nhập khẩu áp dụng nhằm đáp ứng các mục tiêu chính sách như bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đảm bảo an toàn thực phẩm, gìn giữ môi trường hay bảo vệ an ninh quốc gia. Tuy nhiên, trên thực tế, các biện pháp này đôi khi cũng được sử dụng như công cụ gián tiếp để bảo hộ sản xuất nội địa, khiến việc thâm nhập thị trường trở nên khó khăn hơn.
Mặc dù việc áp dụng các biện pháp NTM không thuộc phạm vi điều chỉnh của RCEP, nhưng việc dỡ bỏ thuế quan trong hiệp định có thể khiến Campuchia – cũng như nhiều quốc gia thành viên khác – có xu hướng tăng cường áp dụng các quy định kỹ thuật, kiểm định chất lượng hoặc thủ tục cấp phép nhằm kiểm soát hàng nhập khẩu. Điều này có thể tạo thêm rào cản cho hàng hóa Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như nông sản, thực phẩm chế biến hay đồ uống – những nhóm hàng vốn chịu nhiều yêu cầu về kiểm dịch động thực vật (SPS) và tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT).
Với đặc điểm là một thị trường còn đang hoàn thiện hệ thống pháp luật và năng lực thực thi, Campuchia có thể chưa áp dụng NTM một cách đồng bộ hoặc minh bạch, khiến doanh nghiệp Việt Nam khó dự đoán và tuân thủ đúng quy trình. Ngoài ra, tình trạng thiếu thông tin về các quy định cập nhật, cũng như khả năng phát sinh chi phí kiểm định hoặc kéo dài thời gian thông quan, là những yếu tố gây khó khăn thường trực cho hoạt động xuất khẩu. Do đó, để tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ RCEP và duy trì sự hiện diện ổn định trên thị trường Campuchia, doanh nghiệp Việt cần chủ động theo dõi các thay đổi trong quy định kỹ thuật của nước sở tại, tăng cường hợp tác với các đơn vị phân phối địa phương và chuẩn bị tốt hồ sơ kỹ thuật, kiểm định chất lượng ngay từ đầu.
Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI
