Cơ hội từ RCEP cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Malaysia
- Lợi thế về hài hòa quy tắc xuất xứ, tăng thêm sự lựa chọn về thuế quan ưu đãi khi xuất khẩu sang Malaysia
Với việc quy tụ 15 nền kinh tế trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, RCEP mang lại lợi thế rõ rệt cho doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc hài hòa quy tắc xuất xứ – yếu tố then chốt để gia tăng khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan khi xuất khẩu sang Malaysia. Cụ thể, RCEP cho phép cộng gộp xuất xứ từ tất cả các nước thành viên, tức doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng nguyên liệu đầu vào từ bất kỳ quốc gia RCEP nào mà vẫn được công nhận là có xuất xứ trong khối. Nhờ đó, hàng hóa sản xuất tại Việt Nam sẽ dễ dàng đáp ứng các điều kiện xuất xứ để hưởng thuế suất ưu đãi hơn so với ATIGA hay các FTA ASEAN+1 – vốn có quy tắc xuất xứ mang tính song phương hoặc hạn chế hơn.
Trên thực tế, Việt Nam hiện đang nhập khẩu phần lớn nguyên phụ liệu từ các quốc gia thành viên RCEP như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN. Do đó, khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ theo RCEP được đánh giá là cao, đồng nghĩa với việc tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan trong xuất khẩu sang Malaysia có thể được cải thiện đáng kể so với các FTA khác. Quan trọng hơn, RCEP không thay thế mà tồn tại song song với các FTA hiện hành. Điều này giúp doanh nghiệp Việt Nam linh hoạt hơn trong việc lựa chọn khuôn khổ ưu đãi có lợi nhất. Ví dụ, nếu thuế suất ATIGA đối với một mặt hàng cao hơn nhưng quy tắc xuất xứ lại phức tạp hơn RCEP, doanh nghiệp hoàn toàn có thể lựa chọn hưởng thuế ưu đãi theo RCEP để tối ưu hóa lợi ích.
- Cơ hội từ việc tiết giảm các rào cản phi thuế quan
Ngoài thuế quan, RCEP cũng tạo điều kiện thuận lợi về mặt thể chế và kỹ thuật để hỗ trợ hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Malaysia dễ dàng hơn. Các cam kết trong RCEP về đơn giản hóa thủ tục hải quan, thuận lợi hóa thương mại, thúc đẩy công nhận tương đương các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS), và khuyến khích công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp trong lĩnh vực tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT) là những yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu rào cản phi thuế quan không cần thiết. Nhờ đó, hàng hóa Việt Nam có thể giảm thời gian thông quan, chi phí kiểm định và tránh được nguy cơ bị loại khỏi thị trường do không đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật riêng biệt.
- Cơ hội cắt giảm chi phí, cải thiện năng lực cạnh tranh
Việc hài hòa quy tắc xuất xứ cũng tạo ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu nguyên vật liệu từ các nước thành viên RCEP với chi phí hợp lý hơn. Điều này đặc biệt quan trọng với những ngành Việt Nam chưa có lợi thế tự chủ nguyên liệu, chẳng hạn như dệt may, da giày hay điện tử. Việc tối ưu chi phí đầu vào sẽ giúp thành phẩm có giá bán cạnh tranh hơn tại thị trường Malaysia – một thị trường nhạy cảm với giá cả nhưng vẫn đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng nhất định.
Bên cạnh đó, RCEP còn bao gồm nhiều cam kết trong lĩnh vực dịch vụ và thể chế, mang lại lợi ích gián tiếp nhưng bền vững cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Việc mở cửa các lĩnh vực dịch vụ then chốt như tài chính, logistics, viễn thông… sẽ thúc đẩy cạnh tranh trong khu vực dịch vụ hỗ trợ sản xuất, từ đó giúp doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ có chất lượng tốt hơn và chi phí thấp hơn. Kết quả là chi phí sản xuất, vận hành, và xuất khẩu sẽ được tiết giảm đáng kể, góp phần cải thiện năng lực cạnh tranh tổng thể của hàng hóa Việt Nam.
RCEP cũng bao gồm các điều khoản về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy thương mại điện tử và tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng. Những yếu tố này đặc biệt có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp Việt Nam quy mô nhỏ – vốn là lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu, nhưng thường gặp khó khăn khi mở rộng thị trường nước ngoài. RCEP giúp tạo hành lang pháp lý minh bạch và giảm thiểu rủi ro khi thâm nhập thị trường như Malaysia.
Nguồn: Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
