Thách thức từ RCEP đối với xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Malaysia
- Áp lực cạnh tranh với các quốc gia khác trong RCEP gia tăng
Bên cạnh những cơ hội đáng kỳ vọng, RCEP cũng đặt ra không ít thách thức cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tại thị trường Malaysia, đặc biệt từ góc độ cạnh tranh. Việc hiệp định này dành ưu đãi thuế quan và quy tắc xuất xứ thuận lợi không chỉ cho Việt Nam mà cho tất cả các nước thành viên RCEP đồng nghĩa với việc Việt Nam không phải là đối tác "đặc quyền" khi tiếp cận thị trường Malaysia. Thay vào đó, doanh nghiệp Việt phải chia sẻ cơ hội thị phần với nhiều đối thủ khác trong khu vực – trong đó đáng chú ý là Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia hay Philippines – những quốc gia có cơ cấu sản phẩm xuất khẩu tương đồng và năng lực cạnh tranh mạnh. Điều này khiến áp lực cạnh tranh tại Malaysia ngày càng trở nên khốc liệt, buộc các doanh nghiệp Việt phải không ngừng nâng cao chất lượng, đổi mới sản phẩm, tối ưu chi phí và cải thiện chiến lược tiếp cận thị trường nếu muốn giữ vững hoặc mở rộng thị phần trong môi trường cạnh tranh đang ngày càng bình đẳng về điều kiện thuế quan.
- Các thách thức thường xuyên khác
Bên cạnh những thách thức đến từ việc mở rộng sân chơi thương mại chung trong RCEP, xuất khẩu hàng hóa Việt Nam vào Malaysia cũng thường xuyên phải đối mặt với các rào cản phi thuế quan (Non-Tariff Measures – NTM). Đây là những biện pháp quản lý ngoài thuế quan được áp dụng nhằm phục vụ các mục tiêu chính đáng như bảo vệ sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường hoặc an ninh quốc gia. Tuy nhiên, trong thực tế, các biện pháp NTM đôi khi cũng có thể bị sử dụng như công cụ để bảo hộ sản xuất trong nước một cách không chính thức.
Tuy các biện pháp NTM của Malaysia vốn không liên quan tới RCEP, song việc cắt giảm thuế quan trong RCEP có thể là chất xúc tác khiến nước nhập khẩu siết chặt hơn các tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh dịch tễ hay các thủ tục kiểm định – từ đó khiến hàng hóa Việt Nam gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận và duy trì chỗ đứng trên thị trường này. Đặc biệt đối với các mặt hàng nông sản, thực phẩm chế biến – những lĩnh vực mà Việt Nam có thế mạnh nhưng lại dễ chịu tác động từ các biện pháp SPS và TBT – thì nguy cơ bị từ chối hoặc kiểm tra gắt gao là điều cần được lưu tâm khi xuất khẩu sang thị trường Malaysia.
Nguồn: Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
