Tài liệu: Thực trạng và ý nghĩa của đất rừng do UBND xã quản lý đối với quy định EUDR

Với 17 hiệp định thương mại đang có hiệu lực và 2 hiệp định đang trong quá trình đàm phán, Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế có mức độ hội nhập lớn nhất trên thế giới. Hội nhập mang lại cơ hội to lớn cho phát triển kinh tế quốc gia tuy nhiên cũng đặt ra những yêu cầu mới quốc gia cần đáp ứng đặc biệt về các quy định về môi trường và xã hội. Trong bối cảnh hội nhập, để tham gia các thị trường xuất khẩu, hàng hóa của Việt Nam bao gồm các mặt hàng nông lâm sản cần đáp ứng yêu cầu của thị trường về chất lượng và bền vững. Một trong những ví dụ điển hình về các yêu cầu này là Quy định chống mất rừng của EU (EU Deforestation Regulation, EUDR) trong đó yêu cầu 7 mặt hàng nông – lâm sản nhập khẩu vào EU phải đảm bảo quá trình sản xuất không gây mất rừng.

Cùng với xu hướng chung của nhiều nước trên thế giới, Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Bảo vệ các diện tích rừng tự nhiên được xác định là một trong những giải pháp hiệu quả nhất. Các cơ chế chính sách của Chính phủ trong thập kỷ gần đây tập trung vào quản lý rừng bền vững, phát triển rừng trồng gỗ lớn, bảo tồn đa dạng sinh học. Các nguồn lực của Chính phủ dành cho công tác bảo vệ và phát triển rừng ngày càng tăng. Có thể nói đến nay cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng là một trong những chính sách quan trọng nhất, giúp huy động được một nguồn thu trên 100 triệu USD mỗi năm, chủ yếu từ dịch vụ bảo vệ nguồn nước cho các nhà máy thủy điện, dành cho bảo vệ rừng. Dịch vụ lưu trữ và hấp thụ các-bon của rừng được kỳ vọng là nguồn tài chính mới, quan trọng thông qua sự vận hành của thị trường các-bon rừng trong tương lai.

Theo công bố của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), Việt Nam hiện có tổng số 14,97 triệu ha rừng, trong đó bao gồm 10 triệu ha là rừng tự nhiên (66,8%), còn lại (33,2%) là rừng trồng. Theo chức năng, các diện tích rừng của Việt Nam được chia ra thành rừng đặc dụng (2,25 triệu ha, 15%), rừng phòng hộ (4,69 triệu ha, 31,3%) và rừng sản xuất (8 triệu ha, 53,4%). Diện tích rừng nêu trên được Chính phủ giao cho 9 nhóm chủ rừng khác nhau nhằm quản lý, sử dụng, bảo vệ tùy theo chức năng của rừng. Ủy ban Nhân dân (UBND) cấp xã hiện đang quản lý khoảng 3,07 triệu ha, tương đương 20,5% tổng diện tích rừng cả nước. Diện tích xã quản lý bao gồm 56,3% là rừng tự nhiên, phần còn lại là rừng trồng. Xã là nhóm quản lý diện tích lớn thứ hai, sau Ban quản lý rừng phòng hộ, trong số 9 nhóm chủ rừng.

Báo cáo tập trung vào đánh giá thực trạng về sử dụng và quản lý các diện tích rừng và đất rừng UBND xã đang quản lý. Báo cáo nhằm trả lời các câu hỏi:

  • Thực trạng sử dụng và quản lý các diện tích rừng UBND xã đang quản lý ra sao?

  • Thực trạng này có ý nghĩa như thế nào đối với việc Việt Nam đang chuẩn bị thích ứng với EUDR và thị trường các-bon rừng?

Thông tin trong báo cáo được tổng hợp từ nguồn dữ liệu thống kê về các diện tích và loại hình rừng của Bộ NN&MT, một số báo cáo có liên quan của các tổ chức. Báo cáo sử dụng thông tin tham vấn với một số chuyên gia và cán bộ quản lý trong ngành lâm nghiệp. Báo cáo cũng sử dụng thông tin các tác giả thu thập được trong quá trình thực hiện các nghiên cứu về quản trị rừng. Ngoài ra, báo cáo sử dụng thông tin thu thập từ các khảo sát thực địa thực hiện trong tháng 3-4/2026 về thực trạng sử dụng và quản lý các diện tích đất được giao cho xã tại một số địa bàn tỉnh Sơn La, Phú Thọ và Gia Lai.

Phần 2 cung cấp một số thông tin từ khảo sát thực địa về thực trạng sử dụng đất rừng mà UBND xã hiện đang quản lý tại một số địa phương

Nguồn: Website Quản Trị Tài Nguyên vùng sông Mê Kông

Bản mềm Ấn phẩm (Tiếng Việt và Tiếng Anh) được đính kèm dưới đây