Nhận thức về quy định và tác động của pháp luật thẩm định chuỗi cung ứng của các thị trường EU
Khảo sát do Trung tâm WTO và Hội nhập – VCCI thực hiện trong tháng 7-8/2025 với tổng cộng 375 phản hồi từ các đối tượng có vai trò nhất định liên quan tới chuỗi cung ứng sang EU cho các kết quả tuy không gây ngạc nhiên nhưng tương đối đáng quan ngại.
Về mức độ nhận biết, trong tổng thể, có tới 48% phản hồi chưa từng nghe nói tới Chỉ thị CSDDD của EU, 46,7% đã nghe nói nhưng chưa tìm hiểu sâu, và chỉ có 5,3% đã tìm hiểu và có hiểu biết tương đối về nội dung văn bản này.
Tỷ lệ này tuy vậy cũng đã là khả quan nhất so với các nhận thức của các chủ thể ở Việt Nam đối với các hệ thống pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng khác. Cụ thể, 67,2% chưa từng nghe nói tới Luật SCDDA của Đức, tỷ lệ này là 72,3% với Luật Nghĩa vụ thẩm định của Pháp, 54,9% với Hướng dẫn của OECD về Hành vi kinh doanh có trách nhiệm.
Hình: Hiểu biết của các chủ thể ở Việt Nam về các hệ thống pháp luật thẩm định chuỗi cung ứng ở EU và trên thế giới

Nguồn: Khảo sát nhanh của TTWTO-VCCI tháng 8/2025
Tín hiệu lạc quan là nhóm phản hồi từ cán bộ cơ quan quản lý Nhà nước, hiệp hội, tổ chức tư vấn có tỷ lệ hiểu biết về các quy định thẩm định chuỗi cung ứng cao nhất. Đây lại là các nhóm chủ chốt trong việc phổ biến tuyên truyền và hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong vấn đề này. Vì vậy, có tín hiệu để hy vọng rằng mức độ nhận biết của các nhóm chủ thể khác, đặc biệt là nhóm các doanh nhân, lãnh đạo, nhân viên, người lao động trong doanh nghiệp, sẽ được cải thiện trong thời gian tới.
Về các khía cạnh thẩm định, mặc dù không biết rõ, thậm chí chưa từng nghe nói tới các quy định thẩm định chuỗi cung ứng, đa số các ý kiến phản hồi suy đoán chính xác một/các nhóm tiêu chuẩn thẩm định cơ bản. Cụ thể, có tới 84,8% phản hồi cho rằng pháp luật về thẩm định chuỗi cung ứng bao gồm các chuẩn thẩm định về quyền con người (trong đó có quyền lao động) và 88,3% chọn các chuẩn thẩm định về môi trường (hai nhóm tiêu chuẩn chính trong Chỉ thị CSDDD và Luật SCDDA), trong khi đó 86,4% chọn các vấn đề về pháp luật cạnh tranh, thuế, chống tham nhũng... (là các tiêu chuẩn khác theo Hướng dẫn của OECD).
Mặc dù vậy, dường như phần lớn các chủ thể ở Việt Nam đều chưa nhận diện được bản chất của thẩm định chuỗi cung ứng không phải là ở nghĩa vụ thực hiện hay tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động, môi trường… mà là trách nhiệm phòng ngừa, ngăn chặn các rủi ro vi phạm hay các tác động bất lợi đến các quyền này cũng như xử lý và hạn chế các thiệt hại nếu xảy ra vi phạm.
Hình: Nhận diện về các khía cạnh thẩm định chuỗi cung ứng
Nguồn: Khảo sát nhanh của TTWTO-VCCI tháng 8/2025
Về tác động dự kiến, trong tổng thể, các ý kiến cho rằng các quy định về thẩm định chuỗi cung ứng của các thị trường EU đang hoặc sẽ “ảnh hưởng lớn” đến xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này ở hiện tại, trong tương lai gần và tương lai xa chiếm tỷ lệ cao nhất, lần lượt là 51,2%, 47,3% và 61,1%.
Riêng nhóm phản hồi từ các hiệp hội, tổ chức tư vấn có lựa chọn bình tĩnh hơn, với đa số đánh giá rằng các quy định về thẩm định chuỗi cung ứng sẽ chỉ ảnh hưởng đáng kể tới xuất khẩu Việt Nam sang EU trong lâu dài mà chưa phải là ngay hiện tại hay trong tương lai gần. Cụ thể, nhóm này có 56,3% cho rằng các quy định thẩm định chuỗi cung ứng chỉ có tác động chút ít đến xuất khẩu Việt Nam trong hiện tại, 50% chọn ảnh hưởng nhẹ trong tương lai gần, 62,5% đánh giá các quy định này sẽ có ảnh hưởng lớn trong tương lai xa. Tuy không quá lo lắng, nhóm này vẫn tỏ ra rất thận trọng: Dù có một số chưa dám chắc về các ảnh hưởng của các quy định này, không có phản hồi nào cho rằng các quy định về thẩm định chuỗi cung ứng đang hay sẽ “không ảnh hưởng” gì tới xuất khẩu Việt Nam sang EU.
Hình 3: Đánh giá về mức độ ảnh hưởng của các quy định thẩm định chuỗi cung ứng đối với xuất khẩu Việt Nam sang EU của nhóm hiệp hội, đơn vị tư vấn
Nguồn: Khảo sát nhanh của TTWTO tháng 8/2025
Các đánh giá này của nhóm phản hồi từ các hiệp hội, đơn vị tư vấn phản ánh khá sát với thực tế, đặc biệt là ở các khía cạnh sau:
- Hiện mới chỉ có một vài nước châu Âu áp dụng quy định về thẩm định chuỗi cung ứng, còn Chỉ thị của EU lại chỉ bắt đầu có hiệu lực với các doanh nghiệp trên lãnh thổ của cả 27 nước thành viên từ giữa năm 2027-2028;
- Khác với các quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT), vệ sinh dịch tễ an toàn thực phẩm (SPS), quy định thẩm định chuỗi cung ứng không áp dụng trực tiếp cho hàng hóa xuất khẩu hay các nhà cung cấp Việt Nam. Do đó, về pháp lý, kể cả khi có khâu nào đó trong chuỗi cung vi phạm các yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng này, hàng hóa liên quan vẫn sẽ được nhập khẩu vào châu Âu mà không bị phạt, cấm hay hạn chế;
- Trong tương lai xa hơn, nhà cung cấp Việt Nam không tuân thủ hoặc không đáp ứng các yêu cầu về thẩm định chuỗi cung ứng có thể phải đối mặt với nguy cơ bị dừng đơn hàng hiện tại, mất cơ hội nhận đơn hàng tương lai do Đối tác châu Âu lựa chọn nhà cung cấp khác ít rủi ro hơn cho họ.
Như vậy, từ góc độ nhận thức, có thể thấy hiểu biết về thẩm định chuỗi cung ứng ở thị trường châu Âu của các chủ thể liên quan ở Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp, hiện còn rất hạn chế. Mặc dù vậy, điểm tích cực là đa số đều có suy đoán tương đối chính xác về các xu hướng chính sách liên quan ở thị trường châu Âu và có sự “cảnh giác” nhất định trước các vấn đề này. Đây sẽ là tiền đề cho việc phổ biến tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thúc đẩy tuân thủ các quy định này trong các chuỗi cung ứng liên quan ở Việt Nam.
Nguồn: Nhóm WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
- Phạm vi các nhà cung cấp Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng từ các quy định thẩm định chuỗi cung ứng của EU
- Trách nhiệm triển khai thực hiện một số biện pháp trong quy trình thẩm định của các nhà cung cấp Việt Nam
- Trách nhiệm tuân thủ các chuẩn ứng xử về quyền con người, môi trường của các nhà cung cấp Việt Nam
- Thẩm định chuỗi cung ứng và các chuỗi cung dệt may, giày dép
- Các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng hàng dệt may, giày dép có thể bị ảnh hưởng bởi các yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng
