Các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng hàng dệt may, giày dép có thể bị ảnh hưởng bởi các yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng
Luật SCDDA của Đức và Chỉ thị CSDDD của EU đều quy định doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh phải thực hiện trách nhiệm thẩm định chuỗi cung ứng đối với toàn bộ các nhà cung cấp/đối tác cả trực tiếp và gián tiếp. Đối với chuỗi cung dệt may, giày dép Việt Nam sang thị trường châu Âu, điều này có nghĩa là tất cả các chủ thể kinh doanh ở Việt Nam tham gia vào bất kỳ khâu nào của quá trình sản xuất và xuất khẩu dệt may, giày dép cho các Đối tác EU/Đức thuộc diện điều chỉnh của Luật SCDDA và/hoặc Chỉ thị CSDDD đều sẽ bị ảnh hưởng bởi các yêu cầu thẩm định từ các văn bản này.
Rà soát sơ bộ các chuỗi dệt may, giày dép xuất khẩu sang thị trường châu Âu ở Việt Nam cho thấy các nhà cung cấp Việt Nam tham gia vào các chuỗi này (và do đó có thể bị ảnh hưởng bởi quy định về thẩm định chuỗi cung ứng của EU) có thể phân thành các nhóm với thành phần, vai trò như tổng hợp trong Bảng dưới đây.
Bảng: Các nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi cung ứng hàng dệt may, giày dép Việt Nam xuất khẩu sang EU
|
Khâu trong chuỗi cung ứng |
Nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi cung ứng dệt may xuất khẩu sang EU |
Nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi cung ứng giày dép xuất khẩu sang EU |
| Cung cấp nguyên, phụ liệu đầu vào | - Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh (gọi chung là “doanh nghiệp”) sản xuất, cung ứng nguyên liệu thô (bông, lanh, cây gai dầu, lông cừu, tơ tằm, polyester, nilon…) - Doanh nghiệp sản xuất nguyên, phụ liệu (vải, sợi, nút, chỉ, khóa…) |
- Doanh nghiệp sản xuất, cung ứng nguyên liệu (đế, vải, da, cao su…) - Doanh nghiệp sản xuất vật tư (keo dán, khóa, vải, nút, chỉ, sợi…) |
| Đánh giá Do phần lớn nguyên phụ liệu cho chuỗi này được nhập khẩu, số lượng các doanh nghiệp Việt Nam trong nhóm này khá hạn chế, đặc biệt trong các chuỗi giày dép. |
||
| Sản xuất, gia công | - Doanh nghiệp sản xuất gia công (chủ yếu theo phương thức CMT[1] , một số là OEM[2]) | - Doanh nghiệp sản xuất gia công chủ yếu theo phương thức OEM - Doanh nghiệp thực hiện các công đoạn đơn lẻ (ép đế, in logo, hoàn thiện sản phẩm…) |
| Đánh giá: Doanh nghiệp nhóm này có số lượng lớn, có thể bao gồm hầu hết các doanh nghiệp trong ngành may mặc, giày dép xuất khẩu (do rất ít doanh nghiệp chỉ nhận đơn hàng cho Đối tác EU, phần lớn đều nhận đơn hàng từ nhiều nguồn, cho nhiều Đối tác, trong đó có Đối tác EU) |
||
| Logistics và xuất khẩu | Doanh nghiệp forwarder[3], 3PL[4] Đánh giá: Doanh nghiệp Việt Nam trong nhóm này chủ yếu tham gia vào phần logistics trong nước, cho tới khi hàng lên tàu. |
|
Nguồn: Tổng hợp của Nhóm nghiên cứu TTWTO-VCCI
Trên thực tế, phần lớn các nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi dệt may, giày dép xuất khẩu sang châu Âu thường không có hợp đồng trực tiếp với Đối tác châu Âu mà ký hợp đồng với một bên trung gian nhận được đơn hàng từ Đối tác châu Âu (thường là doanh nghiệp thương mại nước ngoài). Theo định nghĩa trong Luật SCDDA và Chỉ thị CSDDD, đây là các nhà cung cấp gián tiếp, với trách nhiệm trong quy trình thẩm định chuỗi cung ứng có thể hạn chế hơn so với các nhà cung cấp trực tiếp ký hợp đồng với Đối tác châu Âu thuộc diện điều chỉnh của hai văn bản này (đặc biệt là Luật SCDDA).
Như vậy, trách nhiệm liên quan tới thẩm định chuỗi cung ứng của các nhà cung cấp Việt Nam trong chuỗi dệt may, giày dép xuất khẩu sang châu Âu sẽ được thực hiện theo quy định của Luật SCDDA và Chỉ thị CSDDD liên quan tới nhà cung cấp gián tiếp (là chủ yếu).
Nguồn: Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI
[1] CTM (Cut – Make – Trim): Nhận toàn bộ nguyên liệu từ người đặt may, sau đó tiến hành hoàn thiện sản phẩm
[2] OEM (Original Equipment Manufacturer): Chuẩn bị đầy đủ nguyên vật liệu, thực hiện quá trình gia công, lắp ráp sản phẩm, và hoàn thiện đơn hàng theo đúng yêu cầu của người đặt may
[3] Đơn vị trung gian tiếp nhận hàng hóa của chủ hàng, hoặc gom hàng từ nhiều nguồn hàng nhỏ, rồi sắp xếp chúng thành một lô hàng lớn
[4] 3PL - Third Party Logistics: Cung cấp bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến Logistics của chuỗi cung ứng. Bao gồm: vận chuyển, lưu kho, soạn hàng và đóng gói, dự báo hàng tồn kho, thực hiện đơn hàng, đóng gói và giao nhận hàng hóa,…
- Phạm vi các nhà cung cấp Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng từ các quy định thẩm định chuỗi cung ứng của EU
- Trách nhiệm triển khai thực hiện một số biện pháp trong quy trình thẩm định của các nhà cung cấp Việt Nam
- Trách nhiệm tuân thủ các chuẩn ứng xử về quyền con người, môi trường của các nhà cung cấp Việt Nam
- Thẩm định chuỗi cung ứng và các chuỗi cung dệt may, giày dép
