Vụ DS613 là vụ tranh chấp khởi xướng năm 2022 trong khuôn khổ WTO giữa Nam Phi và Liên minh châu Âu (EU) liên quan đến chế độ kiểm dịch thực vật mà EU áp dụng đối với trái cây có múi nhập khẩu từ Nam Phi.

1. Thông tin chung về vụ việc

Nguyên đơn: Nam Phi.

Bị đơn: Liên minh châu Âu (EU).

Lĩnh vực: Biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS) – kiểm dịch thực vật đối với trái cây có múi.

Đối tượng tranh chấp: Các yêu cầu kiểm dịch thực vật mà EU áp dụng (có hiệu lực từ ngày 14/7/2022) buộc trái cây có múi nhập khẩu phải trải qua quy trình xử lý lạnh bắt buộc và làm mát sơ bộ (lên tới 25 ngày xử lý lạnh) trước khi nhập khẩu, nhằm kiểm soát sâu Thaumatotibia leucotreta (false codling moth).

2. Tóm lược vụ kiện

Ngày 27/7/2022, Nam Phi gửi yêu cầu tham vấn với EU đối với chế độ điều chỉnh việc nhập khẩu trái cây có múi từ Nam Phi, theo quy trình giải quyết tranh chấp của WTO. Nam Phi cho rằng các yêu cầu kiểm dịch thực vật của EU liên quan đến sâu Thaumatotibia leucotreta (false codling moth) đã tạo ra các hạn chế đối với trái cây có múi nhập khẩu từ Nam Phi. Đây là vụ kiện đầu tiên trong hai vụ Nam Phi khởi xướng đối với các biện pháp nhập khẩu trái cây có múi của EU; vụ liên quan sau đó là DS624 (về nấm P. citricarpa gây bệnh đốm đen).

Theo Nam Phi, biện pháp nói trên của EU có dấu hiệu không phù hợp với: (i) các Điều 1.1, 2.2, 2.3, 3.1, 3.2, 3.3, 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 5.6, 5.7, 7, 8, 10.1, 10.2 và đoạn 2 Phụ lục B cùng Phụ lục C của Hiệp định SPS; và (ii) các Điều I:1, III:4, X:3(a) và XI:1 của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT 1994).

Sau khi tham vấn không giải quyết được tranh chấp, ngày 13/6/2024 Nam Phi gửi Đơn yêu cầu Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO (DSB) thành lập Ban hội thẩm. Ngày 26/7/2024, DSB đã thành lập Ban hội thẩm để xem xét vụ việc.

Sau khi Ban hội thẩm được thành lập, Australia, Botswana, Brazil, Canada, Trung Quốc, Colombia, Eswatini, Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, Paraguay, Liên bang Nga, Đài Bắc Trung Hoa, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Uruguay và Zimbabwe đã đăng ký tham gia vụ tranh chấp với tư cách bên thứ ba.

3. Bảng tiến độ vụ kiện

Cập nhật đến thời điểm biên soạn: Ban hội thẩm đã được thành lập (26/7/2024) nhưng chưa được lập thành phần (composition); vụ việc đang trong quá trình tố tụng. Vụ này liên quan chặt chẽ với vụ DS624.

Nguồn: WTO. Bài viết do Phòng WTO và Hội nhập (Ban Pháp chế - VCCI) biên soạn

Tài liệu tham khảo được đính kèm dưới đây:

• DS613 - Yêu cầu tham vấn từ Nam Phi
• DS613 - Yêu cầu thành lập Ban hội thẩm của Nam Phi

• Vụ DS624: EU – Các biện pháp bổ sung đối với trái cây có múi nhập khẩu từ Nam Phi
• Vụ DS610: Trung Quốc – Các biện pháp liên quan đến thương mại hàng hóa
• Vụ DS607: EU – Các biện pháp đối với một số chế phẩm thịt gia cầm nhập khẩu từ Brazil
• Vụ DS599: Panama – Các biện pháp đối với một số sản phẩm nhập khẩu từ Costa Rica