Tin tức

6 lớp chuyển đổi để khép kín vòng tuần hoàn ở ASEAN

Làm thế nào để ASEAN bứt phá mạnh mẽ trong một thế giới khan hiếm tài nguyên, song vẫn duy trì được đà tăng trưởng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh?

Đây là bài toán trung tâm được đặt ra tại Diễn đàn Kinh tế tuần hoàn ASEAN (ACEF) 2026, diễn ra ở Thái Lan từ ngày 5-6/10 với chủ đề: "Khép kín vòng tuần hoàn, mở khóa tương lai: Bứt phá trong một thế giới khan hiếm tài nguyên".

Tiếp nối thành công từ các kỳ diễn đàn tại Indonesia (2023), Thái Lan (2024), Malaysia (2025) và kết nối chặt chẽ với Chương trình Đối thoại khu vực về kinh tế tuần hoàn (RDCE) tại Philippines năm 2026, ACEF 2026 quy tụ sự tham gia của đông đảo các bên liên quan. Sự kiện có mặt đại diện Ban Thư ký ASEAN, Trung tâm ASEAN về Nghiên cứu Phát triển bền vững và Đối thoại (ACSDSD), Viện Tăng trưởng Xanh Toàn cầu (GGGI), Mạng lưới Team Finland, Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), cùng đại diện Đại sứ quán các nước và các bộ, ngành từ các quốc gia thành viên ASEAN. Về phía Việt Nam, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham dự Diễn đàn.

ASEAN trước những điểm yếu kinh tế mới

Nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế ấn tượng của ASEAN đã đóng góp to lớn vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy phát triển công nghiệp và tăng cường hội nhập khu vực. Dù vậy, động lực tăng trưởng này vẫn phụ thuộc rất lớn vào mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống: Khai thác - Sản xuất - Tiêu thụ - Vứt bỏ.

Trước áp lực từ nhu cầu tài nguyên tăng vọt, rác thải gia tăng, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và cuộc cạnh tranh gay gắt về nguyên liệu thiết yếu, các quốc gia thành viên ASEAN đang phải bộc lộ những điểm yếu kinh tế mới. Lúc này, an ninh tài nguyên, khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng và quyền tiếp cận nguyên liệu thô chiến lược trở thành những nhân tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh cùng sự phát triển bền vững lâu dài của toàn khu vực.

Trăn trở về thực trạng này, bà Chatvadee Chindawongse, Phó Tổng Giám đốc Vụ Các vấn đề ASEAN (Bộ Ngoại giao Thái Lan) đặt câu hỏi: "Làm thế nào ASEAN có thể phát triển mạnh mẽ trong một thế giới khan hiếm tài nguyên, đồng thời duy trì tăng trưởng bền vững, năng lực cạnh tranh và phúc lợi xã hội?".

Đồng quan điểm, Ngài Sten Frimodt Nielsen, Đại sứ Đan Mạch tại ASEAN - đại diện đơn vị dẫn dắt Sáng kiến Chuyển dịch sang kinh tế tuần hoàn khu vực ASEAN nhận định: Kinh tế tuần hoàn chính là chìa khóa giúp ASEAN tối ưu hóa quản lý tài nguyên, tiết giảm chi phí, kích thích sáng tạo sản phẩm mới, giữ lại nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế và mở ra hàng loạt việc làm mới.

"Nhưng để đạt được điều này, chúng ta phải tư duy lại cách thiết kế sản phẩm và vật liệu ngay từ đầu sao cho chúng có thể tái sử dụng, sửa chữa và tái chế. Điều đó đòi hỏi nỗ lực hợp tác liên tục để nhận diện và tháo gỡ các rào cản", Ngài Đại sứ nhấn mạnh.

6 lớp chuyển đổi thúc đẩy kinh tế tuần hoàn

Để khép kín vòng tuần hoàn kinh tế, các đại biểu tại diễn đàn nhất trí rằng ASEAN cần một phương pháp tiếp cận hai chiều thống nhất: gắn kết chặt chẽ giữa định hình chính sách và triển khai thực tiễn.

Về mặt chiến lược, ASEAN cần củng cố các nền tảng cốt lõi như cấu trúc và tính nhất quán của chính sách khu vực, nâng cao năng suất công nghiệp, phát triển thị trường nguyên liệu thô thứ cấp và tạo lập mạng lưới kết nối nhanh giữa các ngành nghề.

Về mặt hành động: Tập trung thúc đẩy chuyển đổi tuần hoàn cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), ứng dụng giải pháp số và quản trị, khai thông nguồn vốn đầu tư - tài chính hỗn hợp, đồng thời chuyển đổi toàn diện hệ thống kỹ năng.

Từ định hướng này, 6 lớp chuyển đổi tuần hoàn được đề xuất. Một là, kiến trúc chính sách: các khuôn khổ khu vực, ATIGA 2.0 và sự nhất quán chính sách của ASEAN. Hai là, công nghiệp & các yếu tố hỗ trợ: gồm các tiêu chuẩn, phân loại theo vòng tròn, công cụ EPR và các ưu đãi về tài chính. Ba là, hệ thống thị trường: phát triển thị trường nguyên liệu thứ cấp và thương mại xuyên biên giới.

Bốn là, doanh nghiệp vừa và nhỏ & cộng đồng: tăng cường năng lực cho các doanh nghiệp địa phương, khu vực kinh tế phi chính thức và thúc đẩy tăng trưởng toàn diện. Năm là, đầu tư & kỹ thuật số: tài chính kết hợp, hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số và cơ chế mở rộng quy mô. Sáu là, hành vi và phong cách sống: kỹ năng xanh, phát triển mạng lưới giáo dục AWGEE và những lựa chọn bền vững.

Với 6 trụ cột đó, ACEF 2026 sẽ thúc đẩy đối thoại chính sách, hợp tác khu vực và các phương pháp thực tiễn nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, sự kiên cường và tăng trưởng kinh tế bền vững giữa các quốc gia thành viên ASEAN.

Tai các phiên thảo luận, sẽ xác định các cơ chế chính sách, thương mại, tài chính, quản trị số và thị trường giúp đẩy nhanh chuỗi giá trị khu vực, thị trường nguyên liệu thứ cấp và huy động vốn tư nhân.

Đồng thời, trao quyền cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cộng đồng, khu vực phi chính thức và các bên liên quan thông qua đổi mới, phát triển kỹ năng, quan hệ đối tác và hợp tác khu vực nhằm biến tham vọng kinh tế tuần hoàn thành hành động thiết thực.

Nguồn: Tống Minh, Nông nghiệp và Môi trường

Các bài khác