Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Cộng hòa Pháp mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác song phương. Trên nền tảng chính trị và cơ cấu bổ trợ, thương mại Việt Nam - Pháp được tiếp thêm động lực để mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng, gắn đầu tư, công nghệ và chuỗi giá trị.

Nền tảng vững, tạo động lực mới

Hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (ngày 12/4/1973), Việt Nam và Pháp đã xây dựng quan hệ hợp tác có chiều sâu. Năm 2013, hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược; tháng 10/2024 tiếp tục nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, tạo khuôn khổ mới cho hợp tác song phương và đa phương.

Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 6,3 tỷ USD, tăng 16,4% so với năm 2024. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Pháp đạt hơn 4 tỷ USD, tăng 18,6%; nhập khẩu từ Pháp đạt gần 2,3 tỷ USD, tăng 12,7%. Riêng 7 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 4,35 tỷ USD; xuất khẩu sang Pháp đạt gần 2,66 tỷ USD, tăng 16,4%, trong khi nhập khẩu từ Pháp đạt gần 1,7 tỷ USD, tăng 42,5% so với cùng kỳ năm trước.

Pháp hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU), sau Hà Lan, Đức và Italy; Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Pháp trong ASEAN, sau Singapore. Vị thế này cho thấy, quan hệ thương mại hai nước ngày càng gắn với kinh tế khu vực.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là động lực quan trọng để mở rộng không gian thương mại. Việc tận dụng hiệu quả hiệp định giúp hàng hóa Việt Nam củng cố vị thế tại châu Âu, đồng thời mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường Pháp. Nhu cầu của Pháp ổn định đối với những mặt hàng như: điện tử, thiết bị, giày dép, nông sản, thực phẩm, cà phê và những sản phẩm đáp ứng yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường.

Trong 7 tháng năm 2026, các nhóm hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Pháp, gồm: giày dép, dệt may, điện, điện tử, máy móc, thiết bị, sản phẩm nhựa, đồ chơi, mây tre cói và thảm, cao su, gốm sứ; cùng cà phê, hạt điều, rau quả, thủy sản, gỗ.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Pháp nhiều nhóm hàng có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao như: dược phẩm, máy móc, thiết bị, điện tử, phương tiện vận tải, hóa chất và mỹ phẩm.

Dư địa hợp tác không chỉ nằm ở tăng về kim ngạch, mà còn ở khả năng khai thác tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Khi hàng hóa Việt Nam có thêm thị phần tại Pháp, còn doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, thiết bị và kinh nghiệm quản trị từ Pháp, thương mại có thể trở thành cầu nối nâng cao năng lực sản xuất. Yêu cầu đặt ra là chuyển lợi thế thuế quan thành năng lực cạnh tranh, biến dư địa thị trường thành tăng trưởng có chất lượng.

Từ mở rộng thương mại đến liên kết chiều sâu

Theo thống kê, Pháp hiện có 746 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký khoảng 4 tỷ USD, đứng thứ 16 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam và thuộc nhóm nhà đầu tư hàng đầu của EU. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 20 dự án đầu tư tại Pháp, với tổng vốn đăng ký 38,78 triệu USD. Những dòng vốn này còn mở ra cơ hội tiếp nhận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và phương thức sản xuất tiên tiến.

Đáng chú ý, doanh nghiệp Pháp đang mở rộng quan tâm tới những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như: năng lượng hạt nhân, hạ tầng chiến lược, giao thông đô thị, đường sắt, hàng không vũ trụ, năng lượng tái tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, công nghệ cao và khoáng sản thiết yếu. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển mới của Việt Nam, nhất là thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và xây dựng hạ tầng hiện đại.

Điều này tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn Pháp và châu Âu. Khi hợp tác thương mại được gắn với đầu tư, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực và xây dựng năng lực công nghệ trong nước, giá trị tạo ra sẽ không chỉ nằm ở kim ngạch xuất nhập khẩu, mà còn ở năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp.

Để biến dư địa thành kết quả thực chất, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường Pháp và EU. Cùng với đó, xúc tiến thương mại cần đi sâu vào kết nối nhà nhập khẩu, nhà phân phối và các đối tác trong chuỗi cung ứng. Khi năng lực doanh nghiệp được nâng lên, lợi thế thị trường sẽ chuyển hóa thành giá trị bền vững hơn.

Có thể thấy, quan hệ Việt Nam - Pháp đang đứng trước không gian hợp tác rộng mở, trong đó tăng trưởng thương mại là nền tảng, còn đầu tư, công nghệ và chuỗi giá trị là động lực để tiến xa hơn. Với nền tảng chính trị vững chắc, đà tăng trưởng tích cực và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế, cơ hội bứt phá khá rõ nét. Điều quan trọng là lợi thế phải được chuyển hóa thành dự án, sản phẩm, công nghệ và năng lực doanh nghiệp. Khi đó, hợp tác sẽ tạo thêm giá trị, góp phần đưa quan hệ song phương Việt Nam - Pháp đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững trong thời gian tới.

Nguồn: Trọng Nghĩa, Tạp chí Kinh tế - Tài chính

• Khảo sát: Khó khăn của Doanh nghiệp trong đáp ứng các biện pháp vệ sinh dịch tễ - ATTP (SPS) của thị trường XK
• Quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa
• Tối ưu hoá lợi thế CPTPP cho xuất khẩu Việt Nam trước biến động thương mại toàn cầu
• Nam Phi khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với xi măng Portland nhập khẩu từ Việt Nam và Mozambique
• Quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ: Chuyển hóa khuôn khổ hợp tác sâu rộng thành kết quả cụ thể