Khái niệm “cung ứng” sản phẩm có liên quan

  • Khi nào được coi là có hoạt động “cung ứng” (supply) một sản phẩm có liên quan, tức là sản phẩm được đưa ra hoặc được cung cấp trên thị trường trong quá trình hoạt động thương mại? Các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) đến mức nào khi sử dụng sản phẩm có liên quan trong hoạt động kinh doanh của chính mình hoặc chế biến sản phẩm đó?

Cần phân biệt giữa chủ thể trong chuỗi cung ứng nhập khẩu hoặc đưa một sản phẩm có liên quan sản xuất trong nước ra thị trường EU với các chủ thể ở các khâu tiếp theo của chuỗi cung ứng.

Nếu một chủ thể đưa ra thị trường EU một sản phẩm có liên quan được sản xuất tại EU thì chủ thể đó đã cung ứng sản phẩm đó trên thị trường lần đầu tiên. Hoạt động cung ứng đòi hỏi phải có một thỏa thuận (bằng văn bản hoặc bằng lời nói) giữa hai hoặc nhiều pháp nhân hoặc thể nhân về việc chuyển giao quyền sở hữu hoặc bất kỳ quyền tài sản nào khác đối với sản phẩm đang xét; đồng thời, sản phẩm phải đã được sản xuất hoặc, trong trường hợp hàng hóa được đưa ra thị trường mà không qua quá trình chế tạo, thì hàng hóa đó phải đã được tạo ra (xem Điều 2(14) EUDR). Hoạt động này thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR, bất kể sản phẩm có liên quan được đưa ra thị trường nhằm: a) mục đích chế biến; b) phân phối cho người tiêu dùng thương mại hoặc phi thương mại; hoặc c) sử dụng trong chính hoạt động kinh doanh của nhà khai thác (xem Điều 2(19) EUDR). Trong trường hợp này, doanh nghiệp là nhà khai thác và phải thực hiện thẩm định cũng như nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) (hoặc Tờ khai đơn giản hóa (SD), nếu áp dụng).

Nếu một sản phẩm có liên quan được đưa vào thủ tục hải quan “thông quan để lưu thông tự do” trong quá trình hoạt động thương mại và không nhằm mục đích sử dụng hoặc tiêu dùng cá nhân, thì sản phẩm đó được coi là có mục đích được đưa ra thị trường, bất kể có hay không có hoạt động “cung ứng”, hoặc bất kể có hay không có thỏa thuận (bằng văn bản hoặc bằng lời nói) giữa hai hoặc nhiều pháp nhân hoặc thể nhân về việc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền tương đương đối với sản phẩm đang xét.

Sau khi một sản phẩm đã được đưa ra thị trường, sản phẩm đó được coi là được “cung ứng” trên thị trường để phân phối, tiêu dùng hoặc sử dụng nếu có một thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều pháp nhân hoặc thể nhân về việc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền tương đương đối với sản phẩm đang xét (ví dụ: hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng tặng cho) sau khi đã hoàn thành giai đoạn chế tạo (và giai đoạn sản xuất đối với hàng hóa cơ bản). Nhìn chung, EUDR không đặt ra nghĩa vụ đối với các chủ thể chỉ cung cấp dịch vụ logistics trong chuỗi cung ứng (ví dụ: đại lý vận chuyển, đại lý giao nhận hoặc đại diện hải quan không được coi là nhà khai thác, nhà khai thác hạ nguồn hoặc thương nhân theo nghĩa của EUDR), miễn là họ không đưa sản phẩm ra thị trường hoặc xuất khẩu sản phẩm.

Các trường hợp này có thể được minh họa thông qua các ví dụ sau:

1)  Công ty sản xuất ô tô B mua lốp xe làm từ cao su tự nhiên (sản phẩm có liên quan) từ nhà cung cấp T tại EU để sản xuất ô tô bằng cách sử dụng các lốp xe này. Sau đó, công ty B đưa ô tô (không phải là sản phẩm có liên quan) ra thị trường thông qua việc bán cho người tiêu dùng cuối cùng. Công ty B không phải là nhà khai thác hoặc nhà khai thác hạ nguồn, vì chiếc ô tô mà công ty đưa ra thị trường không phải là sản phẩm có liên quan được liệt kê tại Phụ lục I; đồng thời cũng không phải là thương nhân, vì công ty không cung ứng các lốp xe (một cách riêng lẻ) trên thị trường.

2)  Công ty sản xuất ô tô B nhập khẩu (tức là đưa vào thủ tục hải quan “thông quan để lưu thông tự do”) lốp xe để sản xuất ô tô. Trong trường hợp này, công ty B là nhà khai thác khi nhập khẩu lốp xe để phục vụ hoạt động kinh doanh của chính mình. Công ty B phải thực hiện thẩm định và nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) trước khi lốp xe được thông quan để lưu thông tự do.

3)  Nông dân D mua khô đậu tương (sản phẩm có liên quan) từ một doanh nghiệp ép dầu trong thị trường EU và sử dụng để làm thức ăn cho đàn gà của mình (gà không phải là sản phẩm có liên quan), sau đó bán gà ra thị trường. D không phải là nhà khai thác khi bán gà, vì gà không phải là sản phẩm có liên quan được liệt kê tại Phụ lục I; đồng thời cũng không phải là thương nhân, vì D không cung ứng khô đậu tương trên thị trường. Tuy nhiên, D sẽ là nhà khai thác nếu nhập khẩu (tức là đưa vào thủ tục hải quan “thông quan để lưu thông tự do”) khô đậu tương để làm thức ăn cho gà (xem Ví dụ 2 ở trên).

Trong trường hợp nông dân sử dụng các sản phẩm đậu tương có liên quan để làm thức ăn cho gia súc (là sản phẩm có liên quan), xem Lời mở đầu (Recital) 39 của Quy định (EU) 2023/1115 và bài “Tuân thủ EUDR trong chuỗi cung ứng gia súc”.

Trong các ví dụ dưới đây, các chủ thể có chế biến hoặc sử dụng sản phẩm có liên quan trong hoạt động kinh doanh của mình. Họ chỉ thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR trong trường hợp cung ứng các sản phẩm có liên quan trên thị trường:

4)  Công ty A mua bàn và ghế bằng gỗ (sản phẩm có liên quan) từ nhà bán lẻ B tại một nước thứ ba và nhập khẩu (tức là đưa vào thủ tục hải quan “thông quan để lưu thông tự do”) các sản phẩm này. Số đồ nội thất này được sử dụng cho chính nhân viên của công ty A trong quá trình làm việc. Công ty A là nhà khai thác và phải thực hiện thẩm định cũng như nộp DDS trước khi bàn và ghế gỗ được thông quan để lưu thông tự do.

5)  Công ty D mua bàn và ghế bằng gỗ (sản phẩm có liên quan) từ nhà khai thác B tại EU, là đơn vị đã nhập khẩu các sản phẩm này từ nước thứ ba và đã thực hiện thẩm định cũng như nộp DDS. Công ty D sử dụng số đồ nội thất này cho nhân viên của mình trong quá trình làm việc. Do đồ nội thất không được cung ứng tiếp trên thị trường, công ty D không thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.

6)  Nông dân F được thành lập tại EU thu hoạch đậu tương của chính mình (sản phẩm có liên quan) và chế biến thành bột đậu tương (cũng là sản phẩm có liên quan), sau đó sử dụng bột đậu tương để làm thức ăn cho đàn gà tại chính trang trại của mình. Do nông dân F không cung ứng đậu tương hoặc bột đậu tương trên thị trường (ví dụ: cho một pháp nhân hoặc thể nhân khác), các sản phẩm này không được đưa ra thị trường, vì vậy F không thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.

7)  Nông dân F được thành lập tại EU thu hoạch đậu tương của chính mình (sản phẩm có liên quan), chế biến thành bột đậu tương (sản phẩm có liên quan) và bán cho nông dân G cũng được thành lập tại EU. Trong trường hợp này, nông dân F là nhà khai thác đối với bột đậu tương, vì sản phẩm này được cung ứng cho nông dân G. Tùy thuộc vào quy mô trang trại, F có thể được coi là nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ và chỉ phải thực hiện các nghĩa vụ báo cáo ở mức hạn chế (xem bài “Nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO)”).

8)  Công ty B được thành lập tại EU khai thác gỗ từ chính khu rừng của mình và chế biến gỗ tròn (logs) thành dăm gỗ (wood chips) (đều là sản phẩm có liên quan). Công ty sử dụng dăm gỗ làm nhiên liệu để sưởi ấm các cơ sở của mình. Do công ty B không cung ứng gỗ tròn hoặc dăm gỗ trên thị trường, nên không có hoạt động đưa ra thị trường hoặc cung cấp trên thị trường, vì vậy B không thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.

9)  Công ty C mua dăm gỗ (sản phẩm có liên quan) từ một nhà khai thác tại EU đã thực hiện thẩm định và nộp DDS hoặc SD. Công ty C sử dụng dăm gỗ làm nhiên liệu để sưởi ấm các cơ sở của mình. Do C không cung ứng gỗ tròn hoặc dăm gỗ trên thị trường, nên không có hoạt động đưa ra thị trường hoặc cung cấp trên thị trường, vì vậy C không thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.

10)         Công ty C mua dăm gỗ (sản phẩm có liên quan) từ một nhà khai thác tại EU đã thực hiện thẩm định và nộp DDS hoặc SD. Công ty C sử dụng dăm gỗ để sản xuất điện. Do C không đưa ra thị trường hoặc cung cấp trên thị trường một sản phẩm có liên quan, nên C không thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.

  • Những nghĩa vụ nào phát sinh nếu cùng một cá nhân hoặc pháp nhân chế biến một sản phẩm có liên quan nhiều lần trong quá trình hoạt động thương mại của mình?

Trong trường hợp cùng một doanh nghiệp thực hiện nhiều công đoạn chế biến nội bộ (tức là sản phẩm có liên quan X được chế biến thành sản phẩm có liên quan Y, sau đó tiếp tục được chế biến thành sản phẩm có liên quan Z), các nghĩa vụ theo EUDR chỉ phát sinh đối với việc đưa ra thị trường sản phẩm có liên quan cuối cùng (sản phẩm Z). Các nghĩa vụ cụ thể phụ thuộc vào việc chủ thể đưa sản phẩm có liên quan cuối cùng ra thị trường là nhà khai thác hay nhà khai thác hạ nguồn. Điều này có thể được minh họa qua các ví dụ sau:

1.  Công ty sản xuất sô-cô-la C (không phải doanh nghiệp vừa và nhỏ) mua hạt ca cao (sản phẩm có liên quan) từ nhà khai thác I tại EU, sau đó chế biến thành bột ca cao (sản phẩm có liên quan), rồi tiếp tục chế biến thành các chế phẩm thực phẩm có chứa ca cao (sản phẩm có liên quan). Sau đó, công ty C đưa các chế phẩm thực phẩm này ra thị trường bằng cách bán cho công ty D. Trong trường hợp này, nghĩa vụ theo EUDR chỉ áp dụng đối với các chế phẩm thực phẩm có chứa ca cao, do đó công ty C được coi là nhà khai thác hạ nguồn khi đưa các chế phẩm thực phẩm này ra thị trường (xem bài “Nghĩa vụ của nhà khai thác hạ nguồn và thương nhân” về nghĩa vụ của nhà khai thác hạ nguồn và bài “Xác định quy mô doanh nghiệp theo EUDR” về tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và doanh nghiệp không phải SME theo EUDR).

2.  Công ty kinh doanh gỗ T (không phải doanh nghiệp vừa và nhỏ) khai thác gỗ tại EU và, trong một bộ phận khác thuộc cùng công ty, chế biến số gỗ này thành bột giấy, sau đó bán bột giấy trên thị trường EU. Việc chuyển giao thực tế gỗ giữa các bộ phận thuộc cùng một pháp nhân để tiếp tục chế biến không được coi là hoạt động đưa ra thị trường, vì không có thỏa thuận (bằng văn bản hoặc bằng lời nói) giữa hai hoặc nhiều pháp nhân hoặc thể nhân về việc chuyển giao quyền sở hữu hoặc bất kỳ quyền tài sản nào khác đối với sản phẩm đang xét. Hoạt động đưa ra thị trường chỉ phát sinh khi bột giấy được cung ứng để phân phối, tiêu dùng hoặc sử dụng trên thị trường Liên minh trong quá trình hoạt động thương mại. Do đó, công ty T phải thực hiện thẩm định đối với bột giấy, vì T là nhà khai thác (thượng nguồn).

Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)