Vai trò kép của một chủ thể trong cùng chuỗi cung ứng
- Một chủ thể có thể đồng thời là nhà khai thác và nhà khai thác hạ nguồn đối với cùng một sản phẩm trong cùng một chuỗi cung ứng hay không?
Về nguyên tắc, một pháp nhân có thể đồng thời đáp ứng định nghĩa của cả nhà khai thác và nhà khai thác hạ nguồn trong cùng một chuỗi cung ứng: khi một chủ thể đưa một sản phẩm ra thị trường, sau đó chế biến sản phẩm đó thành một sản phẩm có liên quan được tạo ra từ sản phẩm ban đầu và tiếp tục đưa sản phẩm này ra thị trường, thì chủ thể đó có thể đồng thời giữ vai trò nhà khai thác (thượng nguồn) và nhà khai thác hạ nguồn đầu tiên (first downstream operator). Trong trường hợp này, pháp nhân đó không cần truyền đạt số tham chiếu theo Điều 4(7) của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) khi sản phẩm được tạo ra được cung cấp cho một nhà khai thác hạ nguồn hoặc thương nhân khác.
Ví dụ 1: Công ty A nhập khẩu gỗ tròn (mã 4403 theo Hệ thống hài hòa – HS, sản phẩm có liên quan) và, trong cùng một pháp nhân, sử dụng số gỗ này để sản xuất gỗ xẻ (HS 4407, sản phẩm có liên quan), sau đó bán cho nhà sản xuất đồ nội thất B.
Trong ví dụ này, công ty A phải thực hiện thẩm định và nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) trước khi nhập khẩu gỗ tròn. Sau đó, công ty A chế biến số gỗ tròn đã được bao phủ bởi một DDS thành gỗ xẻ. Khi bán gỗ xẻ được sản xuất từ nguyên liệu đầu vào tuân thủ EUDR, công ty A giữ vai trò nhà khai thác hạ nguồn đầu tiên, với nghĩa vụ thu thập số tham chiếu theo Điều 5(3)(a) EUDR. Do cả hai vai trò cùng tồn tại trong cùng một pháp nhân, các số tham chiếu hoặc mã định danh của tuyên bố đã có sẵn để đáp ứng nghĩa vụ thu thập và lưu giữ thông tin theo Điều 5(3)(a) EUDR. Khi bán gỗ xẻ cho nhà sản xuất đồ nội thất B, công ty A không phải truyền đạt số tham chiếu của DDS đã nộp khi nhập khẩu. Điều tương tự cũng áp dụng (tức là công ty A không phải truyền đạt số tham chiếu DDS) nếu công ty A sử dụng đồng thời gỗ nhập khẩu và gỗ được sản xuất trong nước bởi một pháp nhân độc lập khác để sản xuất gỗ xẻ đem bán; trong cả hai trường hợp, công ty A đều giữ vai trò nhà khai thác hạ nguồn tại thời điểm bán gỗ xẻ và không có nghĩa vụ truyền đạt số tham chiếu cho khách hàng của mình.
Ngược lại, nếu công ty A sử dụng gỗ tròn (HS 4403, sản phẩm có liên quan) do chính công ty tự trồng và khai thác để sản xuất gỗ xẻ đem bán, thì công ty A sẽ được coi là nhà khai thác (thượng nguồn) đối với gỗ xẻ. Trong trường hợp này, công ty A phải thực hiện thẩm định và nộp DDS hoặc Tờ khai đơn giản hóa (SD) tại thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường lần đầu, tức là khi gỗ xẻ được bán (xem bài “Thời điểm nộp Tuyên bố thẩm định hoặc Tờ khai đơn giản hóa” về thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường). Công ty A phải truyền đạt số tham chiếu (hoặc mã định danh của tuyên bố) của gỗ xẻ cho thành viên tiếp theo trong chuỗi cung ứng nếu thành viên đó là nhà khai thác hạ nguồn hoặc thương nhân có nghĩa vụ thu thập số tham chiếu hoặc mã định danh theo Điều 4(7) và Điều 5(3)(a) EUDR.
Trong trường hợp này, công ty A không đồng thời giữ hai vai trò. Công ty A được tự do lựa chọn phương thức truyền đạt số tham chiếu hoặc mã định danh của tuyên bố (ví dụ có thể ghi trên hóa đơn, thư điện tử hoặc tài liệu đi kèm sản phẩm, nhưng cũng có thể sử dụng các phương thức khác).
Một trường hợp "đồng thời giữ hai vai trò" (dual role) cũng có thể xảy ra trong ví dụ sau:
Ví dụ 2: Công ty C nhập khẩu gỗ tròn (HS 4403, sản phẩm có liên quan) và sử dụng số gỗ này cùng với gỗ do chính công ty trồng và khai thác để sản xuất gỗ xẻ (HS 4407, sản phẩm có liên quan). Sau đó, công ty C bán gỗ xẻ cho nhà sản xuất đồ nội thất D.
Trong trường hợp này, công ty C được coi là nhà khai thác (thượng nguồn) đối với phần gỗ xẻ được sản xuất từ gỗ khai thác trong nước. Công ty C phải thực hiện thẩm định và nộp Tuyên bố thẩm định (hoặc SD) tại thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường lần đầu; đối với chuỗi cung ứng sử dụng gỗ trong nước, thời điểm này là khi gỗ xẻ được bán, còn đối với gỗ nhập khẩu, thời điểm đó là khi gỗ được thông quan để lưu thông tự do. Công ty C phải truyền đạt số tham chiếu (hoặc mã định danh của tuyên bố) của gỗ xẻ cho nhà sản xuất đồ nội thất D, là nhà khai thác hạ nguồn (Điều 4(7) và Điều 5(3)(a) EUDR). Tuy nhiên, công ty C không có nghĩa vụ truyền đạt số tham chiếu DDS của lô gỗ nhập khẩu cho nhà sản xuất đồ nội thất D.
Trong trường hợp có nhiều giao dịch giữa các công ty trong cùng một tập đoàn, mỗi pháp nhân trong tập đoàn được xem xét một cách độc lập, nghĩa là nhà khai thác hạ nguồn đầu tiên hoặc thương nhân đầu tiên có thể chính là một thành viên của tập đoàn.
Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)
