Xác định quy mô doanh nghiệp theo EUDR

  • Doanh nghiệp nào được coi là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) theo Quy định chống phá rừng của EU (EUDR)?

Theo Điều 2(30) EUDR, "doanh nghiệp nhỏ và vừa" (SMEs) là các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, không phụ thuộc vào hình thức pháp lý, theo quy định tại Điều 3(1), Điều 3(2), đoạn thứ nhất và Điều 3(3) của Chỉ thị 2013/34/EU ("Chỉ thị về Kế toán" - Accounting Directive). Các ngưỡng quy định tại Điều 3(5) và (6) của Chỉ thị 2013/34/EU đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ, nhóm doanh nghiệp vừa và nhóm doanh nghiệp lớn không có ý nghĩa đối với việc xác định SME theo EUDR. Tương tự, Khuyến nghị của Ủy ban châu Âu ngày 6/5/2003 về định nghĩa doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa (C(2003) 1422) cũng không áp dụng đối với EUDR.

Theo Chỉ thị 2013/34/EU, được sửa đổi bởi Chỉ thị Ủy quyền (EU) 2023/2775 của Ủy ban châu Âu, doanh nghiệp vừa là "doanh nghiệp không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp nhỏ và tại ngày lập bảng cân đối kế toán không vượt quá ít nhất hai trong ba tiêu chí sau: (a) tổng giá trị bảng cân đối kế toán: 25.000.000 EUR; (b) doanh thu thuần: 50.000.000 EUR; (c) số lượng lao động bình quân trong năm tài chính: 250 người."

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đối với Điều 38(3) EUDR và việc lùi thời điểm áp dụng Quy định đến ngày 30/6/2027, yếu tố quyết định là liệu nhà khai thác đã được thành lập với tư cách là doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp nhỏ trước ngày 31/12/2024 hay chưa. Việc xác định này căn cứ vào các ngưỡng quy mô có hiệu lực tại thời điểm đó, không phụ thuộc vào hình thức pháp lý của doanh nghiệp.

  • Doanh nghiệp xác định quy mô của mình như thế nào và điều gì xảy ra nếu quy mô của doanh nghiệp thay đổi theo thời gian?

Tiêu chí về quy mô doanh nghiệp được áp dụng theo từng năm tài chính.

Mỗi năm tài chính, doanh nghiệp phải xác định phân loại quy mô của mình dựa trên tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán, doanh thu thuần và số lượng lao động bình quân trong năm tài chính gần nhất mà các số liệu này có sẵn. Trường hợp do hình thức pháp lý của doanh nghiệp mà không có báo cáo tài chính thường niên được phê duyệt, thì căn cứ là năm tài chính gần nhất. Đối với các thể nhân hoặc pháp nhân không có nghĩa vụ lập bảng cân đối kế toán theo quy định, xem bài “Nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO)”.

Quy mô của doanh nghiệp có thể thay đổi theo thời gian.

Tuy nhiên, việc thay đổi phân loại quy mô chỉ xảy ra khi doanh nghiệp vượt quá hoặc không còn vượt quá hai trong ba ngưỡng quy mô trong hai năm tài chính liên tiếp. Quy định này có ý nghĩa trong trường hợp việc thay đổi quy mô khiến doanh nghiệp chuyển từ SME sang không phải SME, hoặc ngược lại; đồng thời cũng áp dụng đối với trường hợp thể nhân hoặc pháp nhân được coi là nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO) vượt quá hoặc không còn vượt quá các ngưỡng quy mô dành cho MSPO.

Đối với MSPO, cần phân biệt hai tình huống sau:

Tình huống 1: Hoạt động kinh doanh của nông dân A, tại thời điểm EUDR bắt đầu có hiệu lực áp dụng, được phân loại là MSPO, sau đó trở thành không phải MSPO (và sau đó lại trở thành MSPO).

Tại thời điểm EUDR bắt đầu được áp dụng, do nông dân A là MSPO, nên được áp dụng chế độ báo cáo đơn giản hóa. Điều này có nghĩa là trước khi lần đầu tiên đưa sản phẩm liên quan ra thị trường, nông dân A chỉ cần nộp một Tờ khai đơn giản hóa (SD) một lần. Nếu trong hai năm tài chính liên tiếp, nông dân A vượt quá các ngưỡng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ theo quy định của Chỉ thị Kế toán, thì từ năm tài chính tiếp theo, nông dân A sẽ phải thực hiện nghĩa vụ nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) theo chế độ thông thường. Điều này có nghĩa là trước khi đưa sản phẩm liên quan ra thị trường trong năm tài chính đó, nông dân A phải nộp DDS (về khả năng khai báo nhiều lần bán hàng trong cùng một DDS, xem bài “Phạm vi bao quát của Tuyên bố thẩm định”).

Nếu sau đó quy mô của nông dân A lại giảm xuống dưới các ngưỡng quy định trong hai năm liên tiếp, để một lần nữa được phân loại là MSPO, thì từ năm tiếp theo sau hai năm đó, nông dân A có thể tiếp tục sử dụng Tờ khai đơn giản hóa (SD) của mình. SD có thể cần được cập nhật để phản ánh đúng tình hình thực tế của hoạt động kinh doanh nếu có thay đổi (về việc cập nhật, xem bài “Tờ khai đơn giản hóa của nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ”).

Tình huống 2: Hoạt động kinh doanh của nông dân B, tại thời điểm EUDR bắt đầu có hiệu lực áp dụng, được phân loại là không phải MSPO, sau đó trở thành MSPO (và sau đó lại trở thành không phải MSPO).

Tại thời điểm EUDR bắt đầu được áp dụng, hoạt động kinh doanh của nông dân B phải tuân thủ nghĩa vụ nộp DDS theo chế độ thông thường. Điều này có nghĩa là B phải nộp DDS trước khi đưa sản phẩm liên quan ra thị trường trong năm tài chính đó (về khả năng khai báo nhiều lần bán hàng trong cùng một DDS, xem bài “Phạm vi bao quát của Tuyên bố thẩm định”). Nếu sau đó hoạt động kinh doanh của B không còn vượt quá các ngưỡng quy mô liên quan trong hai năm tài chính liên tiếp, để được phân loại là MSPO, thì từ năm tiếp theo sau hai năm đó, B chỉ cần nộp một Tờ khai đơn giản hóa (SD) một lần. Tuyên bố này vẫn có hiệu lực, trừ khi nông dân B thay đổi hoạt động kinh doanh theo cách khiến phải nộp SD mới (xem bài “Tờ khai đơn giản hóa của nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ” về việc cập nhật hoặc nộp mới). Ngược lại, SD sẽ không còn đủ để đáp ứng yêu cầu tuân thủ nếu B một lần nữa vượt quá các ngưỡng quy mô trong hai năm tài chính liên tiếp và trở thành không phải MSPO. Trong trường hợp đó, từ năm tiếp theo, B sẽ phải quay trở lại thực hiện nghĩa vụ nộp DDS.

Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)