Nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO)
- Chủ thể nào được coi là nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO)?
MSPO là một phân nhóm của nhà khai thác với các nghĩa vụ báo cáo được đơn giản hóa. Về nguyên tắc, MSPO vẫn chịu sự điều chỉnh của các quy định áp dụng đối với nhà khai thác (ví dụ: Điều 4(1) của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR)), trừ khi Quy định có quy định khác.
Để được xác định là nhà khai thác sơ cấp siêu nhỏ hoặc nhỏ (MSPO), phải đáp ứng đồng thời bốn điều kiện sau:
a) Là thể nhân hoặc doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ (xác định theo các ngưỡng của Chỉ thị Kế toán)
MSPO phải là thể nhân hoặc doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ, được xác định theo các ngưỡng quy định tại Chỉ thị 2013/34/EU. Để biết thêm thông tin về các ngưỡng quy mô doanh nghiệp, xem bài “Xác định quy mô doanh nghiệp theo EUDR”.
b) Được thành lập tại quốc gia có mức rủi ro thấp
Đối với thể nhân, nơi cư trú hoặc địa điểm hoạt động chính phải nằm tại một quốc gia có mức rủi ro thấp. Đối với pháp nhân hoặc hiệp hội các chủ thể, trụ sở đăng ký, trụ sở chính hoặc cơ sở kinh doanh thường trú chính (tùy trường hợp áp dụng) phải được đặt tại một quốc gia có mức rủi ro thấp.
c) Trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường EU hoặc xuất khẩu
Để được coi là MSPO, chủ thể phải trực tiếp đưa sản phẩm liên quan ra thị trường EU hoặc trực tiếp xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất sơ cấp được thành lập ngoài EU sẽ không thuộc định nghĩa này nếu họ chỉ cung cấp sản phẩm cho các đơn vị trung gian ngoài EU, và chính các đơn vị trung gian này mới là bên đưa sản phẩm ra thị trường EU. Các nhà sản xuất sơ cấp ngoài EU không trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường EU không có nghĩa vụ pháp lý theo Quy định.
d) Đưa ra thị trường các sản phẩm do chính mình sản xuất (tức trực tiếp trồng, thu hoạch, khai thác hoặc chăn nuôi trên các thửa đất hoặc cơ sở tại quốc gia nơi mình được thành lập)
Cuối cùng, một nhà khai thác chỉ được coi là MSPO nếu họ đưa ra thị trường EU các sản phẩm do chính mình sản xuất. Khái niệm "sản xuất" được hiểu là trực tiếp trồng, thu hoạch, khai thác hoặc chăn nuôi trên các thửa đất hoặc cơ sở; nói cách khác, nhà khai thác phải là nhà sản xuất sơ cấp.
Mặc dù hoạt động sản xuất thường do chủ sở hữu thửa đất hoặc cơ sở (hoặc người được họ thuê) thực hiện, vẫn có những trường hợp một chủ thể khác trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất và có thể được coi là nhà khai thác. Điều này xảy ra khi chủ thể đó trực tiếp và mặc nhiên trở thành chủ sở hữu của sản phẩm liên quan ngay tại thời điểm thực hiện hoạt động sản xuất (ví dụ: thông qua việc khai thác cây). Ngược lại, điều này không áp dụng nếu pháp luật quốc gia hoặc hợp đồng quy định rằng quyền sở hữu sản phẩm chỉ được chuyển giao cho bên còn lại sau khi quá trình sản xuất hoàn tất (xem bài “Xác định nhà khai thác trong trường hợp cây đứng hoặc quyền khai thác gỗ”). Trong trường hợp nhà khai thác và chủ sở hữu đất không phải là cùng một chủ thể, thì quy mô của nhà khai thác là yếu tố quyết định phạm vi nghĩa vụ áp dụng. Do đó, nếu một doanh nghiệp không phải là MSPO được xác định là nhà khai thác thông qua việc trực tiếp khai thác, thì doanh nghiệp đó vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nộp Tuyên bố thẩm định (DDS).
- Một cá nhân hoặc pháp nhân có thể đồng thời là MSPO và là “nhà khai thác” thông thường hay không?
Có. Trường hợp này có thể xảy ra khi một thể nhân hoặc pháp nhân vừa nhập khẩu các sản phẩm liên quan do một chủ thể khác sản xuất, vừa đưa ra thị trường EU các sản phẩm liên quan do chính mình sản xuất. Đối với các sản phẩm nhập khẩu, chủ thể đó được coi là nhà khai thác. Đối với các sản phẩm do chính mình sản xuất, chủ thể đó được coi là MSPO, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của định nghĩa tại Điều 2(15a) EUDR (xem câu hỏi ở trên).
Trong trường hợp này, mặc dù nghĩa vụ thực hiện thẩm định (due diligence) áp dụng đối với tất cả các sản phẩm mà chủ thể này đưa ra thị trường, nhưng đối với sản phẩm nhập khẩu, chủ thể phải nộp Tuyên bố thẩm định (DDS); đối với các sản phẩm sản xuất trong nước, chủ thể chỉ cần nộp một Tờ khai đơn giản hóa (SD) một lần.
- Doanh nghiệp có thể được coi là MSPO nếu chỉ một phần hoạt động kinh doanh liên quan đến hàng hóa và sản phẩm thuộc phạm vi EUDR không vượt quá các ngưỡng quy định hay không? Các hoạt động liên quan được tính như thế nào? (doanh nghiệp có hoạt động hỗn hợp)
Cụm từ "liên quan đến các hàng hóa và sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh" nhằm cho phép doanh nghiệp được hưởng cơ chế nghĩa vụ đơn giản hóa dành cho MSPO nếu doanh nghiệp có thể chứng minh rằng chỉ một phần hoạt động kinh doanh của mình liên quan đến các hàng hóa và sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR.
Quy định "liên quan đến các hàng hóa và sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh" có nghĩa là khi xác định các ngưỡng quy mô doanh nghiệp, chỉ tính đến doanh thu thuần, số lượng nhân viên và các khoản mục trên bảng cân đối kế toán có thể được phân bổ một cách hợp lý cho hoạt động xử lý các hàng hóa hoặc sản phẩm thuộc phạm vi EUDR, thay vì cho các hoạt động kinh doanh khác của doanh nghiệp.
Đối với đội ngũ quản lý và nhân viên hành chính tham gia nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau của doanh nghiệp, số lượng nhân viên phải được tính theo tỷ lệ phân bổ (pro-rata).
Để chứng minh đáp ứng định nghĩa MSPO, khi được Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, doanh nghiệp phải có khả năng cung cấp sổ sách kế toán, hồ sơ về cơ cấu doanh thu, chi phí, kế toán quản trị hoặc các tài liệu khác có thể phân bổ một cách minh bạch tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán, doanh thu thuần và số lượng nhân viên cho từng mảng hoạt động kinh doanh liên quan.
Cách hiểu này có thể được minh họa qua ví dụ sau:
Một doanh nghiệp vừa chế biến và kinh doanh sản phẩm gỗ, vừa cung cấp dịch vụ vận chuyển các chi tiết kim loại. Doanh nghiệp tạo ra khoảng 70% doanh thu thuần hằng năm từ hoạt động chế biến và kinh doanh sản phẩm gỗ, và 30% từ hoạt động vận chuyển các chi tiết kim loại.
Phần 30% doanh thu từ hoạt động vận chuyển các chi tiết kim loại sẽ không được tính khi xác định các ngưỡng quy mô doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là chỉ 70% doanh thu thuần từ hoạt động liên quan đến gỗ được sử dụng để xác định doanh nghiệp có vượt các ngưỡng quy định trong Chỉ thị Kế toán (Accounting Directive) hay không.
Cơ quan có thẩm quyền của từng quốc gia thành viên có thể ban hành hướng dẫn bổ sung về cách đánh giá và xác minh yêu cầu này đối với hoạt động sản xuất trong nước, có tính đến các quy định liên quan trong văn bản nội luật hóa Chỉ thị Kế toán của quốc gia đó ngoài các ngưỡng quy mô quốc gia (lưu ý rằng các ngưỡng quy mô quốc gia không có ý nghĩa đối với việc xác định quy mô theo EUDR, vì Quy định này sử dụng trực tiếp các ngưỡng quy định trong Chỉ thị Kế toán).
- Các doanh nghiệp hoặc cá nhân không có nghĩa vụ lập bảng cân đối kế toán xác định mình có phải là MSPO theo EUDR như thế nào?
Chỉ thị Kế toán (sau khi được các quốc gia thành viên nội luật hóa) chỉ áp dụng đối với các doanh nghiệp có nghĩa vụ lập bảng cân đối kế toán. Tuy nhiên, đối với mục đích của EUDR, các ngưỡng trong Chỉ thị Kế toán được áp dụng không phụ thuộc vào hình thức pháp lý của chủ thể, nghĩa là các ngưỡng này cũng áp dụng đối với các doanh nghiệp hoặc cá nhân vốn không có nghĩa vụ lập bảng cân đối kế toán.
Do đó, trong trường hợp này, các chủ thể nên xác định tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán của mình dựa trên các quy định và nguyên tắc chung tại Chương 2 và Chương 3 của Chỉ thị Kế toán. Nông dân và chủ rừng cũng có thể xác lập bảng cân đối kế toán bằng cách đánh giá và ước tính giá trị của các cơ sở sản xuất và các tài sản khác mà họ sở hữu; khi được Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, họ phải có khả năng chứng minh phương pháp tính toán và áp dụng các ngưỡng quy định trong Chỉ thị Kế toán.
Các cá nhân hoặc pháp nhân có quy mô thấp hơn hai ngưỡng còn lại của doanh nghiệp nhỏ, tức là doanh thu thuần không vượt quá 10.000.000 EUR; và số lượng lao động bình quân trong năm tài chính không vượt quá 50 người, thì không cần lập bảng cân đối kế toán, vì chỉ căn cứ vào hai tiêu chí này cũng đã có thể được coi là MSPO.
Ngoài ra, các cá nhân trực tiếp đưa ra thị trường EU các sản phẩm do chính mình sản xuất theo nghĩa của Điều 2(14) EUDR, và hành động một cách thiện chí, có thể được mặc nhiên coi là nằm dưới các ngưỡng quy mô. Họ không cần thực hiện thêm các thủ tục hành chính để chứng minh quy mô của mình, trừ khi quy mô hoạt động của họ đã gần vượt ít nhất một trong các ngưỡng quy định trong Chỉ thị Kế toán.
Cơ quan có thẩm quyền của từng quốc gia thành viên có thể ban hành hướng dẫn bổ sung về cách đánh giá và xác minh yêu cầu này ở cấp quốc gia, có tính đến quy định nội luật hóa Chỉ thị Kế toán của quốc gia đó.
Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)
