Đánh giá suy thoái rừng đối với sản phẩm gỗ
- Việc đánh giá liệu một sản phẩm gỗ có đáp ứng tiêu chí “không gây suy thoái rừng” hay không được thực hiện như thế nào và khoảng thời gian nào được xem xét?
Theo Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), “suy thoái rừng” là những thay đổi về cấu trúc của diện tích che phủ rừng, dưới hình thức chuyển đổi rừng nguyên sinh hoặc rừng tái sinh tự nhiên thành rừng trồng chuyên canh hoặc đất có cây gỗ khác, và chuyển đổi rừng nguyên sinh thành rừng được trồng (Điều 2(7) EUDR).
|
‘Suy thoái rừng’ nghĩa là: những thay đổi về cấu trúc của diện tích che phủ rừng, dưới hình thức chuyển đổi từ: |
||||
|
1) Rừng nguyên sinh thành |
2) Rừng tái sinh tự nhiên thành |
|||
|
a) Rừng được trồng |
b) Rừng trồng chuyên canh |
c) Đất có cây gỗ khác |
a) Rừng trồng chuyên canh |
b) Đất có cây gỗ khác |
Để đáp ứng tiêu chí về suy thoái rừng trong định nghĩa “không gây phá rừng”, nhà khai thác cần xác định liệu loại rừng trước và tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2020 là rừng nguyên sinh hay rừng tái sinh tự nhiên (hai loại rừng thuộc phạm vi áp dụng của định nghĩa về “suy thoái rừng”), sau đó đánh giá liệu các hoạt động lâm nghiệp liên quan đến việc khai thác gỗ, cũng như các hoạt động dự kiến thực hiện sau khai thác, có thể gây ra hoặc đã gây ra việc chuyển đổi sang một loại rừng khác thuộc phạm vi được coi là “suy thoái rừng” hay không.
Cần đặc biệt xem xét pháp luật về quản lý rừng của quốc gia sản xuất, bao gồm các kế hoạch quản lý rừng bền vững hoặc khung pháp lý về khai thác bền vững, cũng như các thông tin và dữ liệu về tình trạng của khu rừng trước khi khai thác, chế độ khai thác và các tác động dự kiến, các biện pháp tái sinh rừng, các biện pháp bảo vệ và phục hồi rừng khác đã được lên kế hoạch, cùng các thông tin khác liên quan đến các tiêu chí đánh giá rủi ro quy định tại Điều 10 EUDR. Các thông tin này có thể bao gồm các văn bản chính thức do cơ quan quản lý rừng ban hành quy định về nghĩa vụ và điều kiện tái trồng rừng, các thỏa thuận hợp đồng giữa các bên, hoặc các thông tin liên quan khác do chủ sử dụng đất hoặc người đại diện của họ cung cấp.
Nếu có bằng chứng cho thấy các hoạt động khai thác có thể gây ra suy thoái rừng*, thì sản phẩm gỗ không được phép đưa vào thị trường EU, cung cấp trên thị trường EU hoặc xuất khẩu khỏi EU, trừ khi rủi ro đó đã được giảm xuống mức không có hoặc không đáng kể.
Nếu tại thời điểm khai thác, mục đích sử dụng cuối cùng của thửa đất (tái trồng rừng hay chuyển đổi mục đích sử dụng) chưa được xác định, thì tồn tại rủi ro rằng các hoạt động khai thác đó có thể gây ra suy thoái rừng. Do đó, các sản phẩm gỗ này không được phép đưa vào thị trường EU, cung cấp trên thị trường EU hoặc xuất khẩu khỏi EU, trừ khi rủi ro đó được giảm xuống mức không có hoặc không đáng kể.
* Một số ví dụ về các dấu hiệu cho thấy hoạt động khai thác có thể gây ra suy thoái rừng bao gồm:
- Kế hoạch quản lý rừng (hoặc các thông tin khác sẵn có) cho thấy các hoạt động khai thác và tái sinh rừng được đề xuất có thể không đủ để ngăn ngừa suy thoái rừng theo các định nghĩa của Quy định;
- Các hoạt động khai thác thực tế được thực hiện không phù hợp với kế hoạch quản lý rừng bền vững hoặc không phù hợp với các hoạt động được pháp luật của quốc gia cho phép;
- Kế hoạch trồng rừng và quản lý rừng sau khai thác có dấu hiệu đáp ứng các tiêu chí của “rừng được trồng” hoặc “rừng trồng chuyên canh”, theo các định nghĩa của Quy định; hoặc
- Các biện pháp tái sinh rừng được dự kiến thực hiện (ví dụ: trồng cây hoặc gieo hạt), hoặc việc không có kế hoạch thực hiện các biện pháp tái sinh như vậy.
- Một sản phẩm gỗ có thể được coi là không gây suy thoái rừng nếu được khai thác từ khu rừng đã có những thay đổi về cấu trúc sau ngày 31 tháng 12 năm 2020 nhưng những thay đổi này không phải do hoạt động khai thác gây ra hay không?
Có. Nếu tình trạng suy thoái rừng sau năm 2020 là do các quá trình khác như biến đổi khí hậu, dịch bệnh hoặc cháy rừng, không liên quan đến hoạt động khai thác gỗ hoặc hoạt động gây phá rừng, thì các sản phẩm thu được từ hoạt động khai thác trên các khu đất đó vẫn có thể được coi là không gây phá rừng, với điều kiện chính các hoạt động khai thác không gây ra suy thoái rừng.
Trong các trường hợp này, cần có đầy đủ dữ liệu và bằng chứng để chứng minh rằng bất kỳ sự thay đổi nào về tình trạng của khu rừng giữa hai thời điểm đều không liên quan đến hoạt động khai thác gỗ.
Ngoài ra, khi mục đích của việc khai thác cây là bảo vệ rừng (ví dụ như khai thác cây bị hư hại sau bão hoặc cháy rừng, hoặc chặt hạ cây bị nhiễm sâu bệnh nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch hại và dịch bệnh) thì không nên hiểu rằng hoạt động khai thác đó đã “gây ra” suy thoái rừng. Trong những trường hợp này, cũng cần có đầy đủ dữ liệu và bằng chứng để chứng minh mục đích thực sự của việc khai thác cây.
- Trong một số trường hợp, bằng chứng cho thấy hoạt động khai thác gỗ gây ra “suy thoái rừng” có thể chỉ xuất hiện sau một thời gian kể từ khi sản phẩm gỗ đã được đưa vào thị trường, cung cấp trên thị trường hoặc xuất khẩu khỏi EU. Nhà khai thác có phải chịu trách nhiệm đối với các sự kiện xảy ra sau khi đã nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) không?
Trong trường hợp đó, sản phẩm gỗ liên quan có còn được coi là không gây phá rừng hay không?
Các sản phẩm liên quan sẽ không tuân thủ Quy định nếu chúng có nguồn gốc từ khu vực mà các hoạt động khai thác đã gây ra suy thoái rừng trong khoảng thời gian trước khi nhà khai thác nộp Tuyên bố thẩm định (DDS).
Khi nộp DDS, nhà khai thác chịu trách nhiệm đối với toàn bộ quá trình thẩm định và đối với việc sản phẩm liên quan đáp ứng các yêu cầu tại Điều 3(a) và Điều 3(b) EUDR. Trong quá trình này, nhà khai thác phải xem xét tất cả các thông tin và dữ liệu có liên quan, bao gồm cả các yếu tố rủi ro quy định tại Điều 10 EUDR.
Việc không tuân thủ nghĩa vụ thẩm định có thể được xác định, ví dụ, nếu quá trình đánh giá rủi ro không được thực hiện đầy đủ do bỏ sót các thông tin hoặc tiêu chí bắt buộc phải xem xét, bao gồm cả các kế hoạch sau khai thác đối với khu đất. Nếu xác định rằng quá trình thẩm định không được thực hiện đúng quy định, thì các nhà khai thác hạ nguồn hoặc thương nhân sẽ không thể dựa vào DDS hiện có đối với các sản phẩm liên quan.
Ngược lại, nếu việc thẩm định đã được thực hiện đúng tại thời điểm đó và các sản phẩm liên quan đáp ứng quy định khi được đưa vào thị trường, thì tình trạng tuân thủ của các sản phẩm đó — cũng như các sản phẩm được chế biến từ chúng — sẽ không thay đổi do các sự kiện phát sinh sau khi sản phẩm đã được đưa vào thị trường (hoặc xuất khẩu), nếu các sự kiện đó không thể được nhận diện như một rủi ro tiềm tàng tại thời điểm nộp DDS. Những sự kiện này cũng không ảnh hưởng đến tình trạng tuân thủ của nhà khai thác.
Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)
