Chuẩn đối sánh quốc gia

  • Chuẩn đối sánh theo quốc gia là gì?

Hệ thống chuẩn đối sánh do Ủy ban châu Âu (EC) vận hành phân loại các quốc gia hoặc một phần lãnh thổ của quốc gia thành ba nhóm (rủi ro cao, rủi ro tiêu chuẩn và rủi ro thấp) căn cứ vào mức độ rủi ro phát sinh từ việc sản xuất các hàng hóa không đáp ứng yêu cầu không gây phá rừng tại các quốc gia hoặc khu vực đó.

Các tiêu chí để xác định mức độ rủi ro của các quốc gia hoặc một phần lãnh thổ của quốc gia được quy định tại Điều 29 của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR). Điều 29(2) EUDR giao Ủy ban châu Âu xây dựng hệ thống chuẩn đối sánh và công bố danh sách các quốc gia hoặc một phần lãnh thổ của quốc gia được xác định là có rủi ro thấp hoặc rủi ro cao. Việc phân loại này dựa trên quá trình đánh giá khách quan và minh bạch đối với các tiêu chí định lượng và định tính, có tính đến các bằng chứng khoa học mới nhất, các nguồn thông tin được quốc tế công nhận và các thông tin đã được xác minh trên thực địa.

  • Phương pháp xây dựng chuẩn đối sánh là gì?

Các nguyên tắc chủ yếu của phương pháp xây dựng chuẩn đối sánh được trình bày trong Phụ lục của Khung chiến lược về hợp tác quốc tế do EC công bố ngày 02/10/20241.

Phương pháp của Ủy ban châu Âu được xây dựng trên các nguyên tắc công bằng, khách quan và minh bạch. Phương pháp này dựa trên các tiêu chí định lượng được xây dựng từ các bằng chứng khoa học và các nguồn dữ liệu mới nhất được quốc tế công nhận, chủ yếu là Báo cáo Global Forest Resources Assessment của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO). Thông qua việc tập trung vào các yếu tố có thể đo lường được này, Ủy ban châu Âu bảo đảm rằng quá trình phân loại được xây dựng trên cơ sở dữ liệu đáng tin cậy, đồng thời kết hợp với phương pháp đánh giá định tính khi phù hợp. Phương pháp được sử dụng cho hệ thống chuẩn đối sánh được trình bày trong Tài liệu làm việc của các cơ quan thuộc Ủy ban châu Âu (Commission Staff Working Document2).

  • Việc xây dựng hệ thống chuẩn đối sánh theo Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) thường xuyên được trình bày tại các cuộc họp của Nền tảng đa bên về phá rừng và các cuộc họp liên quan khác. Các bên liên quan có thể đóng góp như thế nào?

Các quốc gia sản xuất và các bên liên quan khác có thể đóng góp thông tin cho quy trình chuẩn đối sánh bằng cách nào, và các thông tin do các quốc gia sản xuất và các bên liên quan khác cung cấp sẽ được đánh giá, xác minh và sử dụng như thế nào?

Theo Điều 29(5) EUDR, Ủy ban châu Âu có trách nhiệm tiến hành đối thoại chuyên biệt với tất cả các quốc gia đã được hoặc có nguy cơ được phân loại là quốc gia có rủi ro cao, nhằm mục tiêu giảm mức độ rủi ro của các quốc gia đó.

Đối thoại này sẽ tạo cơ hội để các quốc gia đối tác cung cấp các thông tin bổ sung có liên quan và phối hợp chặt chẽ với EU trước khi việc phân loại được hoàn tất.

  • Các quốc gia có thể chia sẻ dữ liệu liên quan với Ủy ban châu Âu hay không?

Các quốc gia có thể chia sẻ với Ủy ban châu Âu các dữ liệu mà họ cho là có liên quan đến việc thực hiện Quy định này (chẳng hạn như dữ liệu về tỷ lệ phá rừng và suy thoái rừng) hay không? Nếu có, họ có thể thực hiện việc này ngoài khuôn khổ đối thoại chuyên biệt được quy định tại Điều 29(5) EUDR hay không?

Mặc dù Quy định này không đặt ra nghĩa vụ đối với các nước thứ ba trong việc chia sẻ dữ liệu liên quan với EU, các quốc gia mong muốn chia sẻ các dữ liệu này với EU đều được hoan nghênh thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào kể từ khi Quy định có hiệu lực. Các quốc gia có thể chia sẻ dữ liệu bất kể quốc gia đó có đang tham gia đối thoại chuyên biệt với EU hay không, ví dụ như đối thoại theo Điều 29(5) của Quy định này về chuẩn đối sánh hoặc trong các bối cảnh khác.

Ngoài ra, Ủy ban châu Âu cũng tiến hành đối thoại với nhiều quốc gia, đặc biệt là các quốc gia có kim ngạch thương mại đáng kể đối với các hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR với EU. Các cuộc đối thoại này cũng tạo cơ hội để các bên chia sẻ các dữ liệu và thông tin có liên quan.

  • Các rủi ro liên quan đến tính hợp pháp có được xem xét hay không?

Quá trình chuẩn đối sánh có xem xét các rủi ro liên quan đến tính hợp pháp bên cạnh các yếu tố về phá rừng và suy thoái rừng hay không? Pháp luật và chính sách lâm nghiệp của các quốc gia sản xuất, đặc biệt là các quy định về "phá rừng hợp pháp" (legal deforestation), sẽ được đánh giá hoặc xem xét như thế nào trong quá trình chuẩn đối sánh?

Các tiêu chí dùng cho chuẩn đối sánh được quy định tại Điều 29 EUDR. Việc đánh giá của Ủy ban châu Âu sẽ dựa trên quá trình đánh giá khách quan và minh bạch theo các tiêu chí được quy định tại Điều 29(3) và Điều 29(4) EUDR.

Các tiêu chí định lượng bao gồm: (a) tỷ lệ phá rừng và suy thoái rừng; (b) tỷ lệ mở rộng diện tích đất nông nghiệp để sản xuất các hàng hóa có liên quan; và (c) xu hướng sản xuất các hàng hóa có liên quan và các sản phẩm có liên quan.

Theo quy định của EUDR, quá trình đánh giá cũng có thể xem xét các tiêu chí khác, bao gồm: (a) thông tin do chính phủ và các bên thứ ba (các tổ chức phi chính phủ, ngành công nghiệp) cung cấp; (b) các hiệp định và các công cụ khác giữa quốc gia liên quan với EU và/hoặc các quốc gia thành viên nhằm giải quyết vấn đề phá rừng và suy thoái rừng; (c) sự tồn tại của các quy định pháp luật quốc gia về phòng, chống phá rừng và suy thoái rừng cũng như việc thực thi các quy định đó; (d) mức độ sẵn có của dữ liệu minh bạch tại quốc gia đó; (e) khi phù hợp, sự tồn tại, việc tuân thủ hoặc việc thực thi hiệu quả các quy định pháp luật bảo vệ quyền của người bản địa; (g) các biện pháp trừng phạt quốc tế do Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoặc Hội đồng EU áp đặt đối với hoạt động nhập khẩu hoặc xuất khẩu các hàng hóa có liên quan và các sản phẩm có liên quan; cùng các tiêu chí khác.

  • EU sẽ bảo đảm tính minh bạch như thế nào?

Quy trình xây dựng hệ thống chuẩn đối sánh sẽ được thực hiện một cách minh bạch. Các nội dung cập nhật và tham vấn định kỳ về phương pháp xây dựng chuẩn đối sánh sẽ được thực hiện trong khuôn khổ Nền tảng đa bên về phá rừng (Multi-stakeholder Platform on Deforestation), với sự tham gia của nhiều nước thứ ba cùng với 27 quốc gia thành viên EU. Ủy ban châu Âu sẽ cung cấp thông tin cập nhật về cách tiếp cận và phương pháp được sử dụng.

Bên cạnh đó, theo các nghĩa vụ được quy định trong EUDR, trước khi đưa ra quyết định phân loại, Ủy ban châu Âu sẽ tiến hành đối thoại chuyên biệt với tất cả các quốc gia đã được hoặc có nguy cơ được phân loại là quốc gia có rủi ro cao, nhằm mục tiêu giảm mức độ rủi ro của các quốc gia này. Cách tiếp cận này sẽ bảo đảm rằng việc xác định mức độ rủi ro sẽ không được công bố một cách đột ngột, đồng thời tạo điều kiện cho các cuộc trao đổi chuyên sâu hơn. Đối thoại này cũng tạo cơ hội để các quốc gia sản xuất cung cấp thêm các thông tin có liên quan.

Nguồn: Tài liệu Câu hỏi thường gặp về thực thi EUDR của Ủy ban châu Âu (Bản 5, tháng 4/2026)

Ghi chú:

1 C/2024/6604, EUR-Lex - 52024XC06604 - EN - EUR-Lex.

2 COMMISSION IMPLEMENTING REGULATION quy định chi tiết về việc áp dụng Quy định chống phá rừng - Môi trường.