Cam kết về SPS trong Hiệp định AANZFTA
Hiệp định thành lập Khu vực Thương mại Tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA) là một khuôn khổ hợp tác kinh tế toàn diện, bao gồm rất nhiều cam kết về hàng hóa, dịch vụ (gồm cả dịch vụ tài chính và viễn thông), đầu tư, thương mại điện tử, di chuyển thể nhân, sở hữu trí tuệ, chính sách cạnh tranh và hợp tác kinh tế.
Hiệp định này quy tụ sự tham gia của 12 quốc gia, bao gồm 10 nước thành viên ASEAN cùng Úc và New Zealand. AANZFTA được ký kết ngày 27/02/2009, có hiệu lực từ ngày 01/01/2010. Hiệp định này bắt đầu đàm phán nâng cấp vào năm 2020 và hoàn tất đàm phán vào tháng 11/2022. Tính đến nay, đã có 07 nước thành viên phê chuẩn Nghị định thư nâng cấp Hiệp định bao gồm Australia, Brunei Darussalam, Indonesia, Malaysia, New Zealand, Philippines và Singapore.
Về tổng thể, văn kiện Hiệp định gồm 18 Chương cùng các Phụ lục kèm theo, điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực từ quy tắc xuất xứ, thủ tục hải quan đến sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp.
Các cam kết về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) được quy định cụ thể tại Chương 5 nhằm mục tiêu tạo thuận lợi cho thương mại trong khi vẫn bảo vệ tối đa sức khỏe con người, động vật và thực vật. Chương này khẳng định lại các quyền và nghĩa vụ của các bên theo Hiệp định SPS của WTO, đồng thời thúc đẩy việc công nhận tương đương các biện pháp kiểm dịch và hợp tác điều chỉnh theo điều kiện khu vực (như công nhận vùng an toàn dịch bệnh). Điểm nổi bật là yêu cầu các bên phải cung cấp thông tin kịp thời qua các đầu mối liên lạc khi có thay đổi về tình trạng dịch bệnh hoặc phát hiện hàng hóa không tuân thủ quy định. Để đảm bảo thực thi, Hiệp định thành lập Tiểu ban về SPS và ưu tiên giải quyết các quan ngại thông qua tham vấn kỹ thuật. Bên cạnh đó, Chương 5 không áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp chung của Hiệp định (Chương 17).
Chương SPS trong AANZFTA đóng vai trò là nền tảng kỹ thuật quan trọng giúp minh bạch hóa các rào cản kiểm dịch, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nông sản tiếp cận thị trường Úc và New Zealand thông qua cơ chế hợp tác và hỗ trợ năng lực hiệu quả.
Chương 5 - SPS trong Văn kiện AANZFTA (Tiếng Anh) (Tiếng Việt)
Nguồn: Tổng hợp bởi Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI