Cam kết về SPS trong Hiệp định ATIGA
Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), có tiền thân là Hiệp định Ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT/AFTA), là văn kiện pháp lý cốt lõi nhằm đạt được sự lưu chuyển tự do của hàng hóa trong khu vực, đóng vai trò là một trong những công cụ chính để xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).
Hiệp định này được ký kết vào ngày 26/02/2009 tại Cha-am, Thái Lan và có hiệu lực từ ngày 17/5/2010 bởi chính phủ của 10 quốc gia thành viên. ATIGA được xây dựng trên cơ sở các cam kết sẵn có của ASEAN nhằm tạo ra một thị trường và cơ sở sản xuất đơn nhất, giảm thiểu các rào cản và tăng cường liên kết kinh tế sâu sắc giữa các nước thành viên.
Về tổng thể, văn kiện Hiệp định ATIGA bao gồm 11 Chương và 98 Điều khoản, kèm theo các Phụ lục quy định chi tiết về lộ trình cắt giảm thuế quan, quy tắc xuất xứ và các biện pháp phi thuế quan.
Các cam kết về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) được quy định cụ thể tại Chương 8 của Hiệp định với mục tiêu bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, động thực vật mà không gây ra những cản trở thương mại không cần thiết. Nội dung Chương 8 bao gồm các quy định cốt lõi như: khẳng định quyền và nghĩa vụ theo Hiệp định SPS của WTO; áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế từ Codex, OIE và IPPC; và thiết lập Ủy ban về các biện pháp vệ sinh dịch tễ ASEAN (AC-SPS) để điều phối thực hiện. Điểm nổi bật trong chương này là nghĩa vụ thông báo ngay lập tức trong các tình huống khẩn cấp như khủng hoảng an ninh lương thực hay bùng phát dịch bệnh, cùng các cam kết về công nhận tương đương và hợp tác thích ứng với điều kiện khu vực (như khu vực không có dịch bệnh) để tạo thuận lợi tối đa cho lưu thông nông sản.
Chương SPS trong Hiệp định ATIGA không chỉ là khung pháp lý để bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là nền tảng thúc đẩy hợp tác kỹ thuật, giúp các doanh nghiệp trong khối AEC vượt qua các rào cản kỹ thuật để tiếp cận thị trường khu vực một cách minh bạch và hiệu quả hơn.
Chương 8 - SPS trong Văn kiện ATIGA (Tiếng Anh) (Tiếng Việt)
Nguồn: Tổng hợp bởi Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - VCCI