Tin tức

Lệnh cấm nhập khẩu bông Tân Cương của Mỹ có ảnh hưởng đến Việt Nam và các nhà sản xuất dệt may khác ở châu Á?

29/07/2022    1093

Việc Mỹ tẩy chay bông Tân Cương dường như sẽ định hình lại chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu bằng cách cô lập Trung Quốc, nhà sản xuất, xuất khẩu và tiêu thụ dệt may lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng hàng dệt may toàn cầu rất đan xen, phụ thuộc lẫn nhau nên các nhà sản xuất như Việt Nam và Bangladesh có thể gặp trở ngại trong việc chuyển nguồn cung cấp ra khỏi Trung Quốc.

Một lệnh cấm rộng rãi của Mỹ đối với tất cả các sản phẩm của Tân Cương, bao gồm cả bông, thoạt đầu có vẻ dễ dàng đối với các nhà sản xuất hàng may mặc ở Nam và Đông Nam Á, vì nó ảnh hưởng đến vai trò của Trung Quốc với tư cách là nhà sản xuất hàng dệt may hàng đầu thế giới.

Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều, khi chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu gắn bó với nhau đến mức những gì có vẻ là lợi ích tiềm năng thực sự lại là gánh nặng.

Mối lo ngại trở nên rõ ràng hơn

Mối lo ngại trở nên rõ ràng hơn khi Hiệp hội Nhà mua hàng may mặc Bangladesh (BGBA) tháng trước yêu cầu các thành viên thận trọng trong việc tìm nguồn cung ứng nguyên liệu thô nhập khẩu từ khu tự trị Tân Cương sau khi Đạo luật Phòng chống Lao động Cưỡng bức của Washington có hiệu lực.

Kazi Iftaquer Hossain, chủ tịch tổ chức phi lợi nhuận BGBA, nói với tờ Post rằng mặc dù đạo luật này chưa ảnh hưởng đến ngành may mặc Bangladesh, nhưng nước này vẫn có thể gặp trở ngại do các hạn chế nhập khẩu của Hoa Kỳ.

“Theo chúng tôi được biết, các nhà xuất khẩu hàng may mặc của Bangladesh không gặp khó khăn gì cho đến nay, nhưng họ đang gửi thông điệp về những thay đổi chính sách hiện tại," Hossain nói. "Ở đây, các nhà xuất khẩu của chúng tôi phải chứng minh rằng hàng may mặc của chúng tôi không sử dụng toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thô từ Tân Cương, vì vậy đó là một thách thức."

Hussain nói thêm rằng khoảng 40% sản phẩm bông của Bangladesh được nhập khẩu từ Trung Quốc, và giải thích rằng "rất khó để thay đổi nguồn cung chính này".

Trong những năm gần đây, tỷ trọng xuất khẩu hàng dệt may của các nước Nam Á sang Mỹ dần tăng lên nhờ tận dụng sự dịch chuyển năng lực sản xuất trong các ngành thâm dụng lao động ra khỏi Trung Quốc.

Việc Mỹ tẩy chay bông Tân Cương là một chất xúc tác khác cho xu hướng này, về cơ bản có thể định hình lại chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu bằng cách cô lập Trung Quốc - nhà sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng dệt may lớn nhất thế giới.

Dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy trong 5 tháng đầu năm nay, Mỹ nhập khẩu 21,5% sản phẩm bông từ Trung Quốc, giảm 3,7 điểm phần trăm so với năm 2020. Trong khi đó, tỷ trọng nhập khẩu từ Bangladesh tăng từ 8,4 điểm phần trăm vào năm 2020 lên 10,2%, Ấn Độ từ 16,5% lên 19,2%. Thị phần của Việt Nam vẫn ở mức khoảng 9% trong hai năm rưỡi qua.

Nhưng đối với các quốc gia như Việt Nam và Bangladesh, mặc dù ngày càng trở nên cạnh tranh với các nhà sản xuất hàng may mặc tìm nguồn cung ứng từ các thị trường phương Tây, nhưng những nước này vẫn phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về vải và sợi, đặc biệt là nguyên phụ liệu cao cấp.

Đối với một số quốc gia, vải và sợi từ Trung Quốc chiếm tới 70% tổng kim ngạch nhập khẩu của họ, một phân tích trong tháng này của Công ty tư vấn Triển vọng Bông Bắc Kinh cho thấy.

"Hầu hết các loại sợi và vải cao cấp thực sự được làm từ bông Tân Cương, có chất lượng tốt", công ty tư vấn cho biết.

Do đó, các nhóm vận động và một số chính trị gia phương Tây đã cáo buộc các nhà sản xuất như Việt Nam và Bangladesh "rửa bông vải Tân Cương" khi đóng vai trò trung gian trong sản xuất hàng may mặc bằng vải bông.

Bà Anna Cavazzini, một trong số thành viên của Nghị viện châu Âu cho biết: Như chúng ta đã biết, Việt Nam có ngành dệt may lớn và các loại sợi thường làm từ bông Trung Quốc cũng đến từ vùng Tân Cương đang bị cấm nhập khẩu.

Theo Hiệp hội Bông Trung Quốc và Cục Thống kê Quốc gia, Tân Cương, là nhà sản xuất bông lớn trên thế giới, sản xuất 5,27 triệu tấn bông hàng năm vào năm 2021, chiếm 91% sản lượng quốc gia và khoảng 20% tổng sản lượng của thế giới.

Khu vực, nơi Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số khác để lao động cưỡng bức, không xuất khẩu nhiều bông hoặc sợi thô. Thay vào đó, chúng chủ yếu được tiêu thụ tại chỗ hoặc bán cho các tỉnh khác để sản xuất vải, quần áo hoặc các sản phẩm dệt may khác cung cấp cho thị trường trong và ngoài nước. Năm ngoái, 67% lượng bông tiêu thụ trên toàn quốc đến từ Tân Cương.

Bắc Kinh đã kịch liệt phủ nhận mọi hành vi vi phạm nhân quyền ở Tân Cương.

Trong nửa đầu năm 2022, Bangladesh là nhà nhập khẩu bông lớn nhất của Trung Quốc, nhập khẩu lượng hàng hóa trị giá 1,48 tỷ USD. Dữ liệu hải quan cho thấy hầu hết các mặt hàng nhập khẩu là vải, sau đó là sợi.

Tiếp theo là Việt Nam, với kim ngạch mua vào là 1,01 tỷ USD so với cùng kỳ.

Dữ liệu hải quan cho thấy hàng hóa của Bangladesh không được nhập khẩu trực tiếp từ Tân Cương, mà từ các tỉnh ven biển như Giang Tô.

Việt Nam đã mua các sản phẩm bông trị giá 582.000 USD từ Trung Quốc trong năm nay, chủ yếu vào tháng Sáu.

Mặc dù đạo luật cấm nhập khẩu của Mỹ đối với bất kỳ sản phẩm nào có đầu vào từ Tân Cương, trừ khi có bằng chứng "rõ ràng và thuyết phục" cho thấy không có lao động cưỡng bức, các luật sư nói rằng việc giám sát từ Hải quan Mỹ không có khả năng mở rộng sang nhập khẩu hàng may mặc từ một nước thứ ba trong ngắn hạn, do hạn chế về năng lực.

Tìm cách mở rộng năng lực sản xuất

Theo một cuộc khảo sát gần đây đối với 34 công ty thời trang hàng đầu của Hoa Kỳ, được thực hiện từ tháng 4 đến tháng 6 bởi Sheng Lu, phó giáo sư thuộc Khoa Nghiên cứu Thời trang & May mặc của Đại học Delaware, phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp Thời trang Hoa Kỳ, 86% những người được hỏi cho biết họ sẽ giảm nguồn cung cấp vải bông từ Trung Quốc, trong khi hơn 92% không có kế hoạch giảm nguồn cung cấp hàng may mặc từ các nước châu Á ngoài Trung Quốc vì hành động này.   

Các cuộc khảo sát gần đây đối với các nhà máy sản xuất sợi và vải của Trung Quốc, do Công ty tư vấn Beijing Cotton Outlook thực hiện, cho thấy nhiều khách hàng đã yêu cầu các nhà sản xuất ở Nam và Đông Nam Á chứng minh sự tuân thủ đạo luật của Mỹ. Nhưng tỷ trọng chung là tương đối thấp và các yêu cầu không khắt khe như đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ hoặc Châu Âu.

Một nhà sản xuất dệt may Trung Quốc có nhà máy tại Việt Nam cho biết một số khách hàng ở hạ nguồn đã yêu cầu chứng từ nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm. Trong trường hợp này, nhà sản xuất phải trải qua một quá trình thẩm định kéo dài.

"Nhưng [hải quan Mỹ] không thể coi đó là một xét nghiệm DNA", ông nói, yêu cầu giấu tên vì tính nhạy cảm của vấn đề."

Tuy nhiên, do 1/5 lượng bông của thế giới có nguy cơ bị thị trường toàn cầu xa lánh, một nhà sản xuất bông lớn khác trên toàn cầu là Ấn Độ có thể sẵn sàng trở thành lựa chọn thay thế chính cho các nhà sản xuất hạ nguồn.

Ông Raja Shanmugam, giám đốc điều hành của Warsaw International - một nhà sản xuất hàng dệt may tại thành phố Tirupur của Ấn Độ cho biết: “Với nhận thức toàn cầu đang thay đổi [về Trung Quốc], đã có kỳ vọng rằng Ấn Độ sẽ là điểm đến ưu tiên cho [xuất khẩu hàng dệt và sợi].

"Nhiều thương hiệu đang tìm cách chuyển từ Trung Quốc sang Ấn Độ do các báo cáo về lao động cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ, chính sách zero-Covid của Trung Quốc và các vấn đề khác. Điều này sẽ có lợi cho các quốc gia như Ấn Độ tăng năng lực xuất khẩu", Shanmugam, người có kế hoạch mở rộng công suất, nói thêm.

Tuy nhiên, Sidharth Dhir giám đốc công ty xuất khẩu sợi bông Bhagwati Cotton & Spinning Mills cho biết lệnh cấm bông Tân Cương cũng có tác động bất lợi đối với ngành dệt may Ấn Độ do các nhà sản xuất dệt may Trung Quốc cũng đang nhập khẩu một lượng lớn bông của Ấn Độ, đẩy giá mặt hàng vốn đã bị tăng cao do xung đột ở Ukraine.

Ông nói: "Lệnh cấm của Trung Quốc đối với bông có hại cho hoạt động kinh doanh của chúng tôi. Chi phí đầu vào đã tăng khoảng 100%". Trong khi đó, vụ thu hoạch bông của Ấn Độ đã bị ảnh hưởng bởi mưa lớn trong năm nay, và xuất khẩu bông thô tiếp tục gây thiếu hụt nguồn cung trong nước.

"Chúng tôi đang tích cực vận động chính phủ cấm xuất khẩu bông thô hoặc áp dụng các biện pháp chống bán phá giá để mở rộng xuất khẩu giá trị gia tăng và tạo thêm việc làm."

Theo một báo cáo nội bộ của Trung tâm Trao đổi Kinh tế Quốc tế Trung Quốc vào tháng 5 năm ngoái, một trong những mục tiêu của lệnh cấm bông của Mỹ ở Tân Cương là tạo ra một chuỗi công nghiệp dệt may mới loại trừ Trung Quốc.

Nhưng báo cáo đã nghi ngờ về tính khả thi của kế hoạch, nói rằng năng lực sản xuất của Trung Quốc là "không thể thay thế".

“Trung Quốc là quốc gia có chuỗi công nghiệp dệt may hoàn chỉnh nhất và nhiều chủng loại sản phẩm hoàn chỉnh nhất. Về sản lượng, ngành dệt may của Trung Quốc chiếm hơn 50% tổng sản lượng của thế giới. Ngay cả khi một nửa thị phần ngành dệt may của Trung Quốc được chuyển ra khỏi Trung Quốc, thì không nền kinh tế nào khác có thể lấy được ”, theo nhóm nghiên cứu có trụ sở tại Bắc Kinh dưới sự giám sát của nhà hoạch định kinh tế Trung Quốc, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia.

“Phần kinh tế của Chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương là hình thành các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng mới bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc. Mỹ chịu trách nhiệm về các ngành thâm dụng công nghệ, và Ấn Độ chịu trách nhiệm về các ngành thâm dụng lao động ”, báo cáo cho biết.

Xu hướng này càng được củng cố bởi Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương (IPEF) do Hoa Kỳ đưa ra vào tháng Năm.

Ban đầu bao gồm 13 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương chiếm 40% GDP của thế giới - và quan trọng không phải là Trung Quốc - IPEF không phải là một hiệp định thương mại tự do truyền thống mà tìm cách thiết lập các quy tắc bao gồm các lĩnh vực từ an ninh chuỗi cung ứng đến phát thải carbon.

Zhong Zhengsheng, nhà kinh tế trưởng tại Pingan Securities, cho biết trong một báo cáo tháng trước rằng động lực của chiến lược kết bạn của Mỹ đang thay đổi và xu hướng các sản phẩm Trung Quốc vào Mỹ qua đường vòng qua Đông Nam Á đã có dấu hiệu mờ dần kể từ nửa cuối năm 2021.

Kể từ khi cuộc chiến thương mại Trung-Mỹ bắt đầu vào năm 2018, tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu của Mỹ từ Việt Nam, Thái Lan và các nước khác đã tăng lên đáng kể. Báo cáo cho biết tỷ trọng nhập khẩu của các nước này từ Trung Quốc cũng tăng lên đáng kể.

Zhong nói: “Tỷ trọng của Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, v.v. trong nhập khẩu của Mỹ đã tiếp tục tăng kể từ nửa cuối năm 2021, trong khi tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc đã giảm.

“Điều này có nghĩa là các quốc gia như Đông Nam Á và Ấn Độ đã bắt đầu mở rộng năng lực sản xuất của chính họ, và dấu hiệu của việc di dời một số ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động khỏi Trung Quốc đã trở nên rõ nét hơn.”

Nguồn: Báo VNBusiness