(TBTCVN) - Dệt may là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương mà Việt Nam đã và chuẩn bị ký kết trong thời gian tới.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, thể trạng của các doanh nghiệp (DN) ngành Dệt may vẫn như “chú bé tý hon” cần rất nhiều nỗ lực cải thiện để có thể “đón gió” tốt khi hội nhập. 

Tồn tại nhiều điểm yếu

Ông Phan Chí Dũng, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công thương cho biết, hiện có khoảng 5.000 DN dệt may, tạo việc làm cho 2,5 triệu lao động (chiếm 10,3% lực lượng lao động toàn ngành Công nghiệp). Dệt may cũng là ngành có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao, đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu (XK) của cả nước. Tốc độ tăng trưởng XK bình quân giai đoạn 2009 - 2014 là 18,4%/năm, riêng năm 2014 kim ngạch XK dệt may cả nước đạt 24,7 tỷ USD, đóng góp 16,4% tổng kim ngạch XK của cả nước. 

Tuy nhiên, theo ông Phan Chí Dũng, ngành Dệt may Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều điểm yếu. Trước hết, ngành dệt may có tốc độ tăng trưởng lớn nhưng chưa mang lại giá trị gia tăng cao do chủ yếu sản xuất XK gia công; ngành may phải nhập khẩu vải và nguyên phụ liệu tới 70 - 80%. 

Bên cạnh đó, theo bà Trương Thị Thanh Hà, Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Dệt kim Đông Xuân, các DN dệt may đa phần có quy mô nhỏ, khả năng huy động vốn đầu tư thấp, hạn chế đổi mới công nghệ và thiết bị. “Quy mô nhỏ khiến các DN chưa đạt được hiệu quả kinh tế và chỉ có thể cung cấp cho một số thị trường nhất định nên rất dễ gặp bế tắc trong việc điều chuyển sang thị trường khác khi thị trường nhập khẩu có những biến động bất lợi”, bà Hà nhấn mạnh.

Đặc biệt, cũng theo bà Hà, hiện các DN dệt may đang rất yếu về mảng thiết kế sản phẩm, chưa có năng lực tự thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng mang tầm quốc tế; phần lớn vẫn XK dựa vào thương hiệu của khách hàng; năng lực tiếp thị và các dịch vụ kèm bán hàng còn yếu…

Ngoài ra, ông Đặng Vũ Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH một thành viên Dệt 8/3 cho rằng, chuỗi cung ứng dệt may của Việt Nam chưa hoàn thiện, đang bị đứt đoạn, nhất là yếu và thiếu ở khâu dệt nhuộm và hoàn tất. “Sản phẩm sợi Việt Nam chưa đa dạng và chất lượng chưa cao, khâu dệt nhuộm lại yếu nên vải mới chỉ đạt 20 - 25% đáp ứng cung cấp cho ngành may XK”, ông Hùng cho biết.

Làm gì để “đón gió” hội nhập?

Ông Phan Chí Dũng cho biết,  việc Việt Nam đã và đang chuẩn bị ký kết một loạt các FTA song phương và đa phương như Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA Việt Nam – Liên minh châu Âu, FTA Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á-Âu… sẽ mang lại những tác động hai chiều đến sự phát triển của các DN dệt may. “Để tranh thủ, tận dụng được những cơ hội hạn chế thách thức trong quá trình hội nhập, sự nỗ lực của các DN là điều quan trọng nhất để khắc phục những điểm yếu nội tại, tránh tình trạng bị “hụt hơi”, bị thua trên “sân nhà” khi hội nhập”, ông Dũng nhấn mạnh.

Theo đó, bà Trương Thị Thanh Hà cho rằng, các DN cần tập trung đầu tư phát triển sản xuất nguyên phụ liệu, giảm dần việc nhập khẩu từ nước ngoài; chú trọng công tác đào tạo để nâng cao tay nghề cho đội ngũ thiết kế, công nhân. Đồng thời, cần nâng cao phát triển thương hiệu, chuyển dần từ việc XK sản phẩm thương hiệu của khách hàng bằng thương hiệu của chính DN để khẳng định uy tín và vị thế của mình; mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư trang thiết bị hiện đại để tăng năng lực sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế…

Bên cạnh đó, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng, Nhà nước cần xây dựng quy hoạch phát triển các cụm dệt may lớn tại 3 miền Bắc - Trung - Nam để kêu gọi và thu hút đầu tư trong và ngoài nước vào lĩnh vực sản xuất vải bao gồm cả dệt, nhuộm và hoàn tất.

Ngoài ra, Nhà nước cần xây dựng cơ chế tạo động lực phù hợp hơn với ngành Dệt may như các chính sách hỗ trợ di dời các cơ sở sản xuất ra ngoại thành, đầu tư sản xuất sạch, hỗ trợ xây dựng trung tâm giao dịch nguyên phụ liệu may, tăng cường kinh phí hỗ trợ xúc tiến thương mại…

“Dệt may là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ các FTA đặc biệt là TPP. Để hỗ trợ cho các DN trong ngành vượt qua khó khăn, Bộ Công thương đã đầu tư nhất định trong việc xây dựng cơ chế, chính sách, hỗ trợ cho đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ nghiên cứu, xúc tiến thương mại… cho ngành. Chủ động hội nhập sẽ hưởng lợi sớm, tránh bị thiệt thòi trước các đối thủ cạnh tranh. Do đó, cùng với sự nỗ lực từ phía các cơ quan chức năng, DN ngành Dệt may cần tích cực tìm ra định hướng phát triển hội nhập, vượt qua khó khăn thách thức để tận dụng các cơ hội từ các FTA và phát triển”, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết. 

Nguồn: Thời báo Tài chính Việt Nam