Xuất khẩu vào thị trường EU ngày càng nhiều sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng

Ngoài việc xuất khẩu các mặt hàng tiêu dùng, nhiều mặt hàng khác có giá trị gia tăng cao trong chuỗi được sản xuất từ Việt Nam và xuất khẩu vào thị trường EU đã tăng trưởng mạnh từ khi Hiệp định EVFTA chính thức có hiệu lực từ tháng 8/2020.

Việt Nam hiện là quốc gia xuất khẩu lớn thứ 3 vào thị trường EU, trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN và đứng thứ 9 trong số các nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu vào thị trường này. Trên cơ sở của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), doanh nghiệp hai bên đang có nhiều cơ hội mở rộng hợp tác thương mại và đầu tư trong thời gian tới.

Sản phẩm chế biến xuất khẩu vào thị trường EU tăng dần qua các năm

Chính thức có hiệu lực từ tháng 8/2020, Hiệp định EVFTA đã tác động gián tiếp từ dòng đầu tư trực tiếp từ EU. Nếu trong năm 2020, nguồn vốn FDI từ EU chỉ đạt khoảng 22,7 tỷ USD, thì sang đến năm 2025, con số này đã tăng lên 32,7 (tăng khoảng 44%) cho thấy sự hấp thụ rất rõ từ nguồn vốn đầu tư và công nghệ từ EU. Cùng đó, tác động trực tiếp của Hiệp định EVFTA đối với Việt Nam chính là tăng trưởng kim ngạch thương mại. Nếu so tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2020 với năm 2025, tốc độ đã tăng 67% khi đạt kim ngạch 81,35 tỷ USD, tăng trưởng trung bình hàng năm vào khoảng 9% - 10%.

Là doanh nghiệp đã có thời gian hơn 20 năm sản xuất, chế biến sản phẩm nông sản xuất khẩu vào thị trường EU, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Chủ tịch HĐQT, kiêm Giám đốc điều hành của Công ty CP WestFood Hậu Giang cho biết, Hiệp định EVFTA vô cùng có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Khi thực thi hiệp định này, doanh nghiệp được hưởng khá nhiều ưu đãi khi thuế nhập khẩu còn 0%, tạo cho doanh nghiệp sức cạnh tranh về giá đối với các quốc gia có sản phẩm cùng loại cùng đặt chân vào thị trường EU.

“Ngoài ra, EVFTA còn giúp cho doanh nghiệp xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu (IPS), từ đó nâng cao giá trị của nông sản Việt cũng như nâng cao khả năng sản xuất, đáp ứng của các doanh nghiệp Việt Nam. Điểm quan trọng nữa là khi doanh nghiệp đặt chân được vào thị trường EU hết sức khắt khe, làm tăng khả năng cho doanh nghiệp mở rộng đến nhiều thị trường khác như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia…”, bà Nguyệt chia sẻ.

Phân tích về kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU, bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho rằng, con số này sẽ không có ý nghĩa nhiều nếu chỉ nhìn vào kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và EU, nhưng trong 6 năm qua là thời gian có rất nhiều biến động của thị trường thế giới, như dịch bệnh, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng,… nhưng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều của hai bên vẫn duy trì được mức tăng trưởng cao, cho thấy đây không phải là thành công ngẫu nhiên, thành công đến từ sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp cũng như từ EVFTA mang lại.

Cụ thể đối với Việt Nam, Hiệp định EVFTA vừa làm tăng quy mô xuất nhập khẩu giữa Việt Nam với các quốc gia thành viên EU, vừa cho phép đa dạng hóa thị trường. Trước đây 70% - 80% kim ngạch xuất khẩu chỉ tập trung vào một số nước Tây Âu có cảng biển, nhưng thời gian qua tỷ lệ các nước Đông Âu, Bắc Âu cũng tăng lên rất nhanh. Điều này cũng nhờ vào hệ thống các doanh nghiệp châu Âu đã năng động hơn trong việc mở rộng thị phần, cũng như tìm các con đường khác nhau để mở rộng thị trường.

Cũng theo bà Hiền, cơ cấu xuất khẩu các mặt hàng từ Việt Nam sang EU đã thay đổi rất rõ. Ngoài việc xuất khẩu các mặt hàng tiêu dùng, máy tính, linh kiện điện tử, dệt may, da giày, nhiều mặt hàng khác có giá trị gia tăng cao trong chuỗi được sản xuất tại Việt Nam như nông sản, thực phẩm chế biến, dịch vụ phần mềm kim ngạch xuất khẩu đã tăng trưởng mạnh, như rau quả tăng đến 40% hay cà phê tăng đến 17%.

“Tác động tích cực do EVFTA mang lại cho xuất khẩu Việt Nam chính là hàm lượng các sản phẩm chế biến tại Việt Nam tăng dần lên qua các năm. Kết quả này chính là nhờ vào nguồn đầu tư trực tiếp, công nghệ từ EU vào Việt Nam, sau đó xuất khẩu ngược trở lại EU cũng như các thị trường khác mà Việt Nam có FTA. Kim ngạch nhập khẩu từ EU cũng tăng từ 14,2 tỷ USD lên đến 19,44 tỷ USD chủ yếu là máy móc thiết bị từ EU phản ánh rất rõ quá trình hiện đại hóa nền sản xuất trong nước, tạo ra dự địa để liên kết chuỗi cung ứng giữa EU và Việt Nam.

Dư địa cho đầu tư và thương mại còn rất lớn

Thời gian tới, quan hệ thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và EU sẽ tiếp tục phát triển, khi EU sẽ vẫn là đối tác trọng yếu, chủ chốt và truyền thống của Việt Nam. Theo bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), dựa trên thuận lợi sẵn có từ EVFTA, mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và EU, dư địa cho đầu tư và thương mại giữa hai bên còn rất lớn khi kim ngạch thương mại hai bên mới chỉ chiếm khoảng 2,5% tổng kim ngạch nhập khẩu của EU từ ngoài khối, ước tính con số này sẽ còn tăng đến 3,5% vào năm 2030.

“Thách thức hiện hữu chính là nền kinh tế của các nước thành viên EU vẫn còn khó khăn; lạm phát tăng trong khi sức mua có chiều hướng giảm. Dù lợi thế của EVFTA mang lại về loại bỏ hàng rào thuế quan đã lên đến 99%, nhưng hàng rào phi thuế quan và cơ chế bảo hộ lại tăng và còn rất nhiều quy định khác về tính bền vững, dệt may tuần hoàn, bảo vệ môi trường…khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng lên”, bà Hiền khuyến cáo.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để chuyển tiềm năng từ EVFTA thành các dự án đầu tư thực chất, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện tính minh bạch, khả năng dự báo của chính sách, hiệu quả thực thi pháp luật và năng lực kết nối của doanh nghiệp trong nước. Đây là những yếu tố quan trọng, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguồn: Nguyễn Quỳnh, VOV.VN