Jagdish Bhagwati - một chuyên gia về thương mại nổi tiếng trên thế giới - tỏ ra lo ngại về những cuộc chiến thương mại và giảm sút tăng trưởng vì thế giới ngày càng lảng tránh tự do mậu dịch. Theo ông, kẻ có lỗi về việc này trước hết là Hoa Kỳ. Ông đã có cuộc trò chuyện với phóng viên báo Wiwo (Đức).

Thưa giáo sư Bhagwati, hầu hết các nước trên thế giới tìm cách che chắn thị trường của mình. Xu hướng bảo hộ mậu dịch này xuất phát từ đâu?

- Lỗi trước tiên là do Hoa Kỳ.

Nhưng các nước mới nổi như Brazin, Ấn Độ hay Trung Quốc mới thực sự là những nước dựng lên các rào chắn thương mại mới?

- Đúng vậy. Brazin tiến hành bảo hộ mậu dịch rất mạnh mẽ. Nước này có vấn đề với đồng real, giá đồng bạc này quá cao so với đồng USD. Brazin có thể xử lý vấn đề này thông qua hạn chế tư bản và ngăn không để USD thâm nhập quá nhiều vào nước mình. Brazin thực hiện bảo hộ đối với nền công nghiệp của mình để hạn chế sức ép cạnh tranh.

Vậy Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) có còn thúc đẩy tự do thương mại nữa không?

- Mục tiêu vòng đàm phán Doha của WTO là ký kết các hiệp định tự do thương mại mới nhưng vòng đàm phán này đã bị “chết lâm sàng”. Hiện nay, thay vì ký các hiệp định thương mại đa phương, các nước thiên về ký các hiệp định song phương và hiệp định khu vực. Tuy nhiên, vấn đề đối với các hiệp định song phương là ở chỗ, chúng thường bị các đối tác thương mại mạnh hơn chi phối và tìm cách đưa ra những quy định có lợi cho mình. Với các hiệp định đa phương thì điều này sẽ không xẩy ra.

Có lẽ vì lợi ích của các nước mới nổi quá khác nhau nên không thể lồng ghép chúng vào các  hiệp định đa phương?

- Không thể hình thành các hiệp định đa phương khi Hoa Kỳ ký kết các hiệp định song phương và họ “nhào nặn” thế giới theo các quy tắc của họ. Hiện nay, châu Âu cũng ký các hiệp định song phương và dựng rào chắn thương mại chống lại Hoa Kỳ. Trung Quốc cũng hành động tương tự.

Giáo sư có tiên lượng việc xảy ra các cuộc chiến tranh thương mại mới và hậu quả sẽ là giảm sút tăng trưởng?

- Tôi e từ “chiến tranh” hơi nặng nề. Nhưng tranh chấp giữa các nước sẽ tăng lên,  điều này cuối cùng sẽ kìm hãm thương mại. Vì vậy, WTO phải xác định lại vai trò của mình và phải có tầm quan trọng đối với tự do thương mại thế giới tương tự như Vaticăng với Thiên chúa giáo.

Ý giáo sư là?

- Một khi cuộc chơi mới này chỉ còn các hiệp định song phương thì WTO phải làm sao không để cho kẻ mạnh nhất dành được phần thắng trong việc ký kết các hiệp định này. Việc ký kết những hiệp định đó phải được sự bảo trợ của WTO. WTO phải là người hòa giải và khi có  những sự vi phạm thì đây chính là tổ chức đưa ra chế tài. Chừng nào các nước còn là thành viên của WTO thì các nước đó có nghĩa vụ thực hiện các quy định quốc tế.

Dường như giáo sư giống một chiến binh đơn thương độc mã trong cuộc chiến vì một nền thương mại tự do?

- Có thể vậy. Nhưng tôi kiên định lập trường của mình. Thật là nguy hiểm cho cuộc sống hạnh phúc của mọi người nếu như có một nước hoặc một số nước tìm cách  quyết định về các quy tắc cho cả thế giới. Ngoài ra những hiệp định song phương với nhiều quy chế khác nhau ở mỗi nước cũng không hiệu quả trong giao dịch thương mại. Các doanh nghiệp quốc tế khi nhập khẩu sản phẩm từ nhiều nước khác nhau phải chú ý đến  rất nhiều biểu thuế và các quy định khác nhau của từng nước. Họ mong muốn có một quy tắc chung, thống nhất. Trong những năm qua tự do mậu dịch đã giúp cho nhiều nước đạt được tăng trưởng kinh tế.  Chúng ta quyết không được lùi bước.

Cảm ơn ông!

Nguồn: http://www.baocongthuong.com.vn