Cơ hội mới cho Châu Á và Việt Nam từ thị trường carbon tự nguyện

Tại Hội nghị thượng đỉnh COP29 về khí hậu đang diễn ra tại Baku, Azerbaijan, một thỏa thuận quan trọng đã được thông qua, tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường carbon tự nguyện (Voluntary Carbon Market) toàn cầu.

Tại Hội nghị thượng đỉnh COP29 về khí hậu đang diễn ra tại Baku, Azerbaijan, một thỏa thuận quan trọng đã được thông qua, tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường carbon tự nguyện (Voluntary Carbon Market) toàn cầu.

Ngay trong ngày khai mạc vào 11/11, gần 200 quốc gia tham gia COP29 đã đồng thuận về các tiêu chuẩn mới của Liên hợp quốc (LHQ) cho thị trường carbon quốc tế. Một số quy tắc cơ bản để đưa thị trường vào hoạt động đã được thông qua, trong khi những vấn đề quan trọng khác liên quan đến biện pháp bảo vệ và quản trị vẫn cần tiếp tục thảo luận.

Tín dụng carbon là đơn vị đo lường trị giá một tấn khí CO2 hoặc khí nhà kính tương đương mà một tổ chức hoặc cá nhân đã ngăn ngừa hoặc loại bỏ. Hệ thống tín dụng carbon cho phép các tổ chức hoặc quốc gia giảm phát thải khí nhà kính vượt mức cam kết, có thể bán tín dụng carbon của mình cho các tổ chức hoặc quốc gia khác.

Điều 6 của Hiệp định Paris, một phần quan trọng trong thỏa thuận COP29, cho phép các quốc gia sử dụng tín chỉ carbon để đạt được các mục tiêu khí hậu đã cam kết. Các quốc gia có thể chuyển nhượng tín chỉ carbon từ các dự án giảm phát thải để giao dịch với các quốc gia khác. Điều này tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp có hoạt động giảm phát thải, khi họ có thể bán tín chỉ carbon qua thị trường do Liên Hợp Quốc điều hành. Thị trường này dự báo sẽ tạo ra dòng đầu tư lên tới 250 tỷ USD mỗi năm, một cơ hội hấp dẫn so với tiềm năng hiện tại của thị trường carbon tự nguyện.

Theo báo cáo thường niên "Hiện trạng và xu hướng định giá carbon năm 2024" của Ngân hàng Thế giới, vào năm 2023, có 75 thị trường carbon hoạt động trên toàn cầu, với doanh thu đạt mức kỷ lục 104 tỷ USD. Hơn một nửa trong số đó đã được sử dụng để tài trợ cho các chương trình khí hậu và bảo vệ thiên nhiên.

Theo báo cáo từ BMI Research (thuộc Fitch Solutions), với việc hoàn thiện các quy định chi tiết trong vòng 12-18 tháng tới, thị trường carbon tự nguyện hứa hẹn mang lại triển vọng đầu tư và phát triển mạnh mẽ cho nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong khu vực nông nghiệp và cộng đồng nông thôn ở các thị trường mới nổi, bao gồm cả châu Á và Việt Nam.

Cơ hội cho nông nghiệp và nông thôn

Theo BMI Research, các quốc gia đang phát triển có cơ hội thu hút dòng vốn lớn từ thị trường carbon tự nguyện.

Những quốc gia có tiềm năng lớn trong các dự án tái trồng rừng, canh tác bền vững và giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp, như Campuchia với lượng tín chỉ carbon chưa sử dụng chiếm tới 0,6% GDP, và Việt Nam với tiềm năng từ các dự án nông nghiệp và rừng, nếu được tận dụng đúng cách, sẽ có thể thu được lợi ích đáng kể từ xu hướng này.

Ngoài ra, các giải pháp cải thiện đời sống nông thôn như bếp tiết kiệm nhiên liệu và hệ thống nước sạch đang mở ra cơ hội lớn tại các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc và Kenya. Những dự án này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng bền vững.

Tính minh bạch và quản lý trong thị trường carbon

Mặc dù thỏa thuận COP29 mở ra cơ hội lớn cho việc phát triển thị trường carbon, nó cũng đi kèm với không ít thách thức, đặc biệt là về tính minh bạch và quản trị.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi lớn trong thỏa thuận này là quá trình thông qua các tiêu chuẩn quy định về thị trường carbon của Liên Hợp Quốc. Việc thông qua nhanh chóng các tiêu chuẩn mà không có sự thảo luận kỹ lưỡng đã gây lo ngại về tính minh bạch. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có sự giám sát chặt chẽ, thị trường carbon có thể phát triển theo hướng không hiệu quả và tạo ra những tín chỉ không đáng tin cậy.

Nhiều tổ chức phi chính phủ cũng lo ngại rằng quá trình cấp tín chỉ carbon sẽ thiếu sự giám sát chặt chẽ, đồng thời có thể dẫn đến việc hạ thấp tiêu chuẩn môi trường và nhân quyền. Những vấn đề như tham nhũng và bất ổn xã hội tại nhiều quốc gia mới nổi cũng khiến việc triển khai thị trường carbon gặp khó khăn.

Tuy nhiên, theo BMI Research, nếu các quy định mới này được triển khai một cách minh bạch và có sự giám sát chặt chẽ, thị trường carbon tự nguyện sẽ tạo ra một không gian giao dịch lớn hơn, hấp dẫn hơn, giúp thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân cũng như các chính phủ phát triển. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được thắt chặt, như các luật chống phá rừng của Liên minh Châu Âu.

Việt Nam cũng có cơ hội lớn để tận dụng thị trường carbon tự nguyện, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ nhằm đạt được mục tiêu “phát thải ròng bằng 0” vào năm 2050. Đặc biệt tại Việt Nam, việc cải thiện cơ chế quản lý và giám sát các dự án carbon sẽ là yếu tố then chốt để xây dựng lòng tin từ các nhà đầu tư, nhất là khi quốc gia này đang đẩy mạnh các mục tiêu giảm phát thải và chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Cùng với sự gia tăng của các cơ hội đầu tư bền vững, Việt Nam cần tận dụng cơ hội này để không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn khẳng định vị thế của mình trên bản đồ chuyển đổi xanh toàn cầu.

Hội nghị COP29 sẽ kéo dài đến 22/11./.

Nguồn: Cổng thông tin điện tử ASEAN