Doanh nghiệp xoay xở kiếm đơn hàng

Giảm nhân viên, giãn giờ làm khi đơn hàng sụt giảm vẫn đang là câu chuyện diễn ra ở nhiều doanh nghiệp, nhiều địa phương trên cả nước khi bước sang năm mới.

Đơn hàng giảm hơn 50%

Lượng đơn hàng sản xuất tại Công ty giày Pousung VN (Đồng Nai) đã sụt giảm từ quý 4/2022 và kéo dài đến nay. Theo ông Lê Nhật Trường, Chủ tịch Công đoàn Công ty Pousung, ước tính tỷ lệ giảm khoảng 30 - 35% so với trước. Tình hình này có thể kéo dài đến hết quý 1/2023 và kéo sang cả quý 2/2023. Tuy nhiên, với đặc thù là một doanh nghiệp (DN) lớn nên công ty vẫn sắp xếp đảm bảo hoạt động sản xuất cho công nhân như không tăng ca, cho nghỉ luân phiên một ngày trong tuần và không tuyển dụng thêm lao động mới. Tổng cộng đến hiện tại, công ty vẫn có 22.300 lao động, giảm khoảng 5% so với một năm trước. Dù vậy, tính chung cả năm 2022, công ty vẫn đạt kết quả cao hơn năm 2021, vốn bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, nên công nhân được nhận lương thưởng đón Tết Quý Mão tăng cao hơn 30%.

Tình trạng sụt giảm đơn hàng cũng đang diễn ra với nhiều DN khác. Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH may mặc Dony, cho hay từ quý 3/2022, đơn hàng của công ty đã lao dốc ngoài dự báo. Thông thường trước đây, cuối năm là thời điểm làm không bao giờ hết việc, luôn phải tuyển thêm lao động thời vụ khoảng 60 người, trả lương gấp đôi và không có ngày nghỉ do phải làm bù lại cho các đơn hàng xuất đi ngày Tết Nguyên đán. Thế nhưng, năm nay, không những không tuyển thêm một nhân viên thời vụ nào, ngay công nhân lâu năm tại công ty cũng được tinh gọn, giảm bớt nhiều, không có tăng ca, không tuyển thêm lao động. Ông Phạm Quang Anh than: “Lượng đơn hàng đặt may từ các nước giảm hơn 50% so với cùng thời điểm này các năm trước. Đáng nói, 2 năm đại dịch rình rập là thế nhưng công ty vẫn có đơn hàng để làm, sau khi thành phố mở cửa trở lại công ty cũng làm sấp mặt. Nay cả chủ lẫn công nhân nghỉ tết trước cả tháng…”.

Cũng đánh giá tình hình của DN không khả quan, ông Nguyễn Chánh Phương, Tổng thư ký Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), cho biết lượng đơn hàng của các DN trong ngành đã giảm rất mạnh từ quý 4/2022 đến nay với mức trung bình khoảng 50%. Một trong những thị trường chính của ngành gỗ VN là châu Âu lại giảm mạnh nhất và đến nay kinh tế các nước thuộc khu vực này vẫn khó khăn, người dân thắt chặt chi tiêu. Thị trường Mỹ cũng chưa có dấu hiệu hồi phục và nhiều đối tác cho biết đang chờ thêm tín hiệu mới như chính sách về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu lãi suất vẫn tăng lên mức cao thì dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục giảm khi người dân lẫn DN đều không dám vay tiền để mua nhà, xây dựng hay sửa chữa. Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra ở các nước tiêu thụ truyền thống như Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc.

“Ngành gỗ hiện nay chỉ chờ đợi vì chưa có dấu hiệu thay đổi gì tích cực. Có thể một số hội chợ chuyên ngành sắp tới diễn ra trong tháng 2 và tháng 3 thì mới gặp gỡ với đối tác, khách hàng cũng tham dự hội chợ để xem xét và từ đó mới đặt hàng. Chúng tôi kỳ vọng nhanh nhất thì từ giữa quý 2/2023 trở đi đơn hàng có thể hồi phục hơn quý đầu năm”, ông Nguyễn Chánh Phương chia sẻ thêm.

Đồng tình, ông Nguyễn Văn Bé, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Các doanh nghiệp khu công nghiệp - khu chế xuất TP.HCM, nhận xét những đơn hàng của DN làm trong năm 2022 thực chất là đơn hàng tồn từ năm trước đó, đa số đều ký trước và đủ để làm hết 6 tháng đầu năm. Sang quý 3 bắt đầu giảm dần và quý 4 ngưng hẳn, dẫn đến tình trạng thiếu đơn hàng nghiêm trọng trong mấy tháng cuối năm và nguy cơ quý 1/2023 rất chật vật tìm kiếm đơn hàng.

“Các nhà máy gia công lớn cắt giảm mấy ngàn công nhân trong mấy tháng cuối năm 2022 mà báo chí thông tin trong thời gian qua chỉ là tảng băng nổi, tảng băng chìm mới đáng lo ngại. Hầu như ngày nào cũng có công ty gia công xuất khẩu quy mô nhỏ cắt giảm công nhân. Ít thì trăm công nhân, nhiều thì vài ba trăm. DN làm hàng gia công xuất khẩu dệt may, da giày… cắt giảm người lao động rất nhiều. Một lý do duy nhất là không có đơn hàng, hết việc làm. Trong thực tế, tình trạng thiếu đơn hàng đã xảy ra từ năm 2022, nhưng VN thường có độ trễ, chậm hơn 6 tháng so với thế giới, nên khi người châu Âu cắt giảm các khoản chi tiêu mua giày dép, áo quần thì bên VN vẫn chưa “ngấm” khó khăn này vì các đơn hàng trước đó vẫn còn, vẫn làm lai rai… Thế nên, năm 2023 mới khó khăn hơn”, ông Bé nói.

Ông chủ đích thân “ra trận”

Trong tình hình khó khăn hiện nay, các DN đều đang nỗ lực xoay xở tìm giải pháp để khắc phục tình trạng không có đơn hàng. Ông Trần Thế Linh, Giám đốc Công ty giày Viễn Thịnh (Long An), cho hay ngay từ giữa năm 2022 khi đơn hàng bắt đầu sụt giảm, ông đã liên tục ra nước ngoài đàm phán với khách hàng cũ để tăng chủng loại sản xuất. Thay vì trước đây chỉ làm một loại giày nữ thì nay công ty mở rộng sản xuất cả giày nam và giày trẻ em. Đồng thời, giảm đơn giá mỗi đôi giày khoảng 10% so với trước, chấp nhận sản xuất không có lãi để có được đơn hàng. Kết quả đáng mừng là số đơn hàng của công ty vẫn có để duy trì được gần 2.000 lao động hiện hữu và đơn hàng đã ký đủ sản xuất đến hết quý 1/2023.

“Nói đơn giản là công ty chấp nhận làm tất cả sản phẩm mà khách hàng có nhu cầu, không chê hay chọn lựa như khi thị trường đang tăng trưởng cao. Thậm chí, chúng tôi còn nói khách hàng có nhu cầu gì, muốn giá như thế nào thì cứ báo và công ty sẵn sàng đáp ứng. Có thể nhờ may mắn nên lượng hàng vẫn đủ để cho số công nhân hiện có tiếp tục làm việc, đảm bảo thu nhập cho đời sống. Nhưng công ty cũng không tăng ca, không thể tuyển thêm lao động mới và cũng chưa biết khi nào thị trường sẽ đầy ắp đơn hàng như trước”, ông Trần Thế Linh nói.

Tương tự, dù ngành thủy sản cũng bị giảm đơn hàng từ quý 4/2022 đến nay, nhất là ở những thị trường như Mỹ, châu Âu, Nhật…, nhưng ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (VASEP), cho hay với việc thị trường Trung Quốc đã mở cửa thông thoáng hơn thời gian qua thì các DN kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng trở lại. Trung Quốc hiện là thị trường đứng thứ hai về xuất khẩu của ngành thủy sản VN nhưng một số mặt hàng lại đang dẫn đầu như cá tra. Trong hai năm 2021 - 2022, cá tra VN bán vào Trung Quốc vẫn tăng trưởng khá chứng tỏ sản phẩm phù hợp với thị hiếu, thói quen tiêu dùng của người dân nước sở tại. Tương tự, một số sản phẩm tươi sống khác như tôm hùm cũng kỳ vọng sẽ gia tăng xuất khẩu. Vì vậy, khi nước này không còn áp dụng chính sách Zero Covid thì khả năng nhu cầu tiêu thụ sẽ tăng khi hàng quán, du lịch hồi phục. Song song đó, tại các thị trường lớn khác cũng có thể nhu cầu sẽ tăng trở lại để phục vụ khách du lịch Trung Quốc hoặc các hoạt động giao thông, đi lại…

Ông Trương Đình Hòe nhấn mạnh: Nhiều dự báo cho thấy kinh tế thế giới vẫn còn đang rất khó khăn và có thể chỉ hồi phục sau tháng 6 trở đi. Nhưng việc thị trường đông dân như Trung Quốc mở cửa trở lại có thể sẽ tác động tích cực khiến kinh tế thế giới hồi phục sớm hơn dự báo. Riêng đối với ngành thủy sản là hàng hóa thiết yếu nên DN kỳ vọng từ cuối quý 1/2023 này thị trường sẽ sôi động hơn. Các DN trong nước luôn trong tâm thế chuẩn bị và sẵn sàng đáp ứng được nhu cầu của khách hàng ngay khi có tín hiệu tăng.

Nguồn: Báo Thanh Niên