Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam là tổ chức quốc gia tập hợp và đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, người sử dụng lao động và các hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam nhằm mục đích phát triển, bảo vệ và hỗ trợ các doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, thúc đẩy các quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và khoa học - công nghệ giữa Việt Nam với các nước trên cơ sở bình đẳng và cùng có lợi. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam là tổ chức độc lập, phi chính phủ, phi lợi nhuận, có tư cách pháp nhân và tự chủ về tài chính.

Giới thiệu về Chương trình “Doanh nghiệp và Chính sách thương mại quốc tế” của VCCI

Trong thời gian qua, với những thay đổi tích cực theo hướng mở trong hoạt động lập pháp và hành pháp ở nước ta, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có nhiều cơ hội hơn để tham gia vào quá trình hoạch định chính sách và xây dựng pháp luật nội địa.

Sự tham gia này cũng đã bước đầu mang lại những hiệu quả tích cực, đặc biệt là trong việc:

• Nâng cao chất lượng các văn bản pháp luật bằng sự kết hợp hài hòa giữa yêu cầu quản lý với thực tiễn cuộc sống và nhu cầu của đối tượng chịu tác động;

• Tăng cường sự hiểu biết và đồng thuận của các đối tượng áp dụng cũng như chịu tác động của các văn bản.

Tuy nhiên, ở góc độ quốc tế, sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp vào các chính sách, cam kết thương mại quốc tế của Việt Nam lại hạn chế hơn nhiều.

- Không có quy chế chính thức nào để doanh nghiệp tham gia, có tiếng nói hay được trình bày trước các cơ quan đàm phán về nhu cầu, lợi ích và những vấn đề mà họ quan ngại trong đàm phán mở cửa cũng như trong các đàm phán cam kết quốc tế khác.

- Trên thực tế, trong quá trình đàm phán gia nhập WTO, một số ngành, một số doanh nghiệp Nhà nước đã được hỏi ý kiến, tuy nhiên hiệu quả của việc góp ý bị hạn chế bởi nhiều lý do (i) việc tham vấn hay không phụ thuộc vào cơ quan đàm phán (có Bộ ngành chủ động lấy ý kiến doanh nghiệp, nhưng cũng có Bộ ngành không muốn lấy ý kiến); (ii) đối tượng được hỏi không mang tính đại diện, không thể hiện đầy đủ lợi ích của các doanh nghiệp khác trong ngành; (iii) không có sự phản biện từ các ngành khác tuy không phải là đối tượng chính nhưng lại chịu tác động mạnh từ chính sách liên quan…

Trong hoàn cảnh hội nhập quốc tế đang ngày càng sâu rộng với việc Chính phủ gia tăng việc đàm phán các FTA, các đàm phán trong khuôn khổ WTO và nhu cầu tham gia một loạt các Công ước, điều ước quốc tế quan trọng khác, việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp vào quá trình đàm phán, thực thi các cam kết quốc tế của Chính phủ là đặc biệt cần thiết và hữu ích cho cả Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp. Cụ thể:

Đối với Chính phủ, sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình này sẽ góp phần:

- Bổ sung nguồn thông tin thực tiễn cho các cơ quan đàm phán chính sách và đàm phán để việc đàm phán thể hiện gần nhất lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp và của cả nền kinh tế;

- Tạo sự đồng thuận trong nước trong quá trình đàm phán mở cửa và đảm bảo rằng các cam kết đã tính đến lợi ích của tất cả các ngành, lĩnh vực liên quan và của cả nền kinh tế; và

- Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thực thi các cam kết quốc tế của Chính phủ;

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoạch định chiến lược kinh doanh và bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam.

Đối với các doanh nghiệp, sự tham gia vào quá trình này sẽ:

- Tạo điều kiện để tiếng nói, lợi ích, đề xuất của các ngành được cơ quan đàm phán biết đến và tính đến trong quá trình hoạch định, đàm phán và thực thi các cam kết quốc tế;

- Là cơ hội để được thông tin về các xu hướng đàm phán để có thể chủ động trong việc hoạch định chính sách, phát triển kinh doanh cũng như bảo vệ lợi ích của mình trong quá trình hội nhập;

- Là cơ hội để trao đổi, thảo luận để hài hòa hóa quan điểm giữa các ngành có lợi ích mâu thuẫn nhau trong các chính sách thương mại quốc tế cụ thể (đặc biệt trong các đàm phán mở cửa thị trường, các biện pháp phi thuế….) và thuyết phục các cơ quan đàm phán về việc tính đến đầy đủ các nhóm lợi ích khác nhau (đặc biệt trong các đàm phán cả gói).

Với mục tiêu bước đầu tạo ra một kênh không chính thức để tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp được lắng nghe và lợi ích của các nhóm được tính đến một cách hài hòa trong quá trình hoạch định chính sách, đàm phán và thực thi các cam kết thương mại quốc tế; tiến tới thuyết phục Chính phủ thiết lập một cơ chế tham vấn chính thức giữa các cơ quan Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong vấn đề này (tương tự như cơ chế đã đạt được đối với việc xây dựng pháp luật nội địa), VCCI đã quyết định triển khai Chương trình dài hạn có tên “Doanh nghiệp và Chính sách Thương mại Quốc tế”.

Trong thời gian 2009-2011, Chương trình nhận được sự hỗ trợ từ Dự án MUTRAP III do Liên minh châu Âu tài trợ.

Trong tương lai, VCCI hy vọng rằng các kết quả của Chương trình sẽ thuyết phục được Chính phủ thông qua một quy định về sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp vào quy trình hoạch định chính sách, đàm phán và thực thi các cam kết quốc tế (tương tự như quy định bắt buộc về việc lấy ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp thông qua VCCI đối với các văn bản pháp luật nội địa trong Nghị định 24/2009 hiện nay).

Giới thiệu về website

Cổng thông tin WTO và Hội nhập www.trungtamwto.vn là hoạt động thuộc Chương trình tổng thể “Doanh nghiệp và Chính sách Thương mại Quốc tế” của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.

• Cổng thông tin là đầu mối cung cấp văn bản pháp lý, thông tin cập nhật, ấn phẩm, tài liệu về WTO và các vấn đề pháp lý trong hội nhập kinh tế quốc tế khác.

• Cổng thông tin là kênh tư vấn, trao đổi, chia sẻ và hỗ trợ trực tuyến cho các doanh nghiệp, hiệp hội về WTO và chính sách pháp luật thương mại quốc tế.