Hiệp định Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP)

Khả năng Hoa Kỳ kí kết TPP

No replies
phamtu
User offline. Last seen 6 years 26 weeks ago. Offline
Joined: 26/04/2010

Câu hỏi

  • Theo như báo chí đưa tin thì dường như ở Mỹ vẫn còn nhiều ý kiến bất đồng xung quanh việc Mỹ có nên ký kết và thực hiện TPP hay không (bằng chứng là Phó Đại diện thương mại Hoa Kỳ đã phải thực hiện một chuyến công du “chưa từng có trong tiền lệ” đến các bang của Hoa Kỳ để thuyết phục cộng đồng doanh nghiệp Mỹ về lợi ích của TPP).

  • Vừa qua Đảng Dân chủ lại mất quyền kiểm soát tại Hạ Viện, điều được suy đoán là sẽ khiến hoạt động của Tổng thống khó khăn hơn trong thời gian tới, kể cả khả năng Nghị viện từ chối không thông qua TPP ngay cả khi hanh pháp đã ký kết (dù rằng thông thường thì Đảng Cộng hòa vốn dễ dàng hơn với các vấn đề tự do thương mại);

  • Có ý kiến có rằng đàm phán TPP chẳng qua là hành động biểu tượng của chính quyền Obama (lấy một vấn đề mới để lờ đi việc giải quyết các vấn đề thương mại cũ từ thời Bush) chứ không hẳn Mỹ muốn đàm phán TPP thực

Câu hỏi là liệu có khi nào Hoa Kỳ không đi đến được tận cùng của đàm phán TPP không? (Điều có thể khiến những nỗ lực đàm phán của Việt Nam và các nước tan thành mây khói)

Nhiều độc giả

Trả lời

Luật sư Jay L. Eizenstat, Esq (Hãng luật Miller & Chevalier Chartered ): Chính phủ Mỹ có một cam kết rất chắn chắn về việc đàm phán TPP đến cuối cùng bởi đây là một giải pháp quan trọng để hòa nhập hơn với nên kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương và hiện thực hóa mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu trong 5 năm (như nêu trong Sáng kiên Xuất khẩu Quốc gia của Mỹ) và tạo việc làm.

Nội bộ Hoa Kỳ cũng có sự ủng hộ rộng rãi – tuy không phải tất cả - đối với đàm phán TPP, điều này có thể thấy ở cả Hành pháp, Nghị viện lẫn các ngành sản xuất quan trọng của nước này, bao gồm nông nghiệp (nhưng không bao gồm ngành sữa), các sản phẩm công nghiệp, dệt may, giầy dép, đồ gỗ, các ngành công nghệ cao, điện tử, các lĩnh vực dịch vụ (đặc biệt là dịch vụ y tế, bảo hiểm, đầu tư, ngân hàng…).

Như trong bất kỳ các trường hợp khác, các nhóm theo xu hướng bảo hộ như các tổ chức công đoàn, ngành sữa và ngành dệt may Mỹ vẫn tỏ thái độ nghi ngờ về những lợi ích mà TPP có thể mang lại.

Nỗ lực gần đây của Đại diện thương mại Mỹ thực chất là nhằm thuyết phục làn sóng nghi ngại đang gia tăng ở Mỹ về ích lợi của tự do thương mại. Cụ thể là họ muốn tạo sự ủng hộ đối với thương mại nói chung của cử tri Đảng Dân chủ vốn càng ngày nghi ngờ lợi ích của các chính sách tự do hóa thương mại và cho rằng tự do hóa thương mại thay vì tạo thêm việc làm đang làm mất đi nhiều cơ hội việc làm hơn. Làm điều này, họ cũng muốn thể hiện hình ảnh một Đại diện thương mại rất thấu hiểu những khó khăn của người lao động trung bình trong xã hội Mỹ và rất nhạy cảm với những quan ngại của giới này về tự do thương mại.

Phe Cộng hòa trong Nghị viện vốn luôn ủng hộ các sáng kiến tự do thương mại nói chung và TPP nói riêng. Đúng là có khả năng Phe Cộng hòa sẽ cố gắng gây khó dễ cho Obama trong hai năm tới đây, tôi không cho rằng rủi ro này sẽ đúng với TPP bởi đây vốn là chủ đề đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong Đảng Cộng hòa.

Nước Mỹ tham gia TPP hoàn toàn không phải là một hành động mang tính biểu tượng hay một giải pháp để lẩn tránh hoặc trì hoãn các FTAs đã ký dưới thời Bush. Vấn đề trên thực tế khá phức tạp chứ không đơn giản như vậy. Hiện tại không có mối liên hệ rõ ràng nào giữa việc chính quyền ủng hộ TPP và thông qua các FTAs đang bị trì hoãn.

Luật sư Eric C. Emerson (Hãng luật Steptoe & Johnson) :   Theo tôi, nên tách câu hỏi này thành hai ý. Thứ nhất là, liệu Mỹ có tham gia vào các cuộc đàm phán này để đi tới ký kết thỏa thuận hay không? Thứ hai là, liệu Quốc hội Mỹ có phê chuẩn thỏa thuận này hay không.

Về câu hỏi thứ nhất, tôi nghĩ câu trả lời chắc chắn là "có". TPP là một phần quan trọng trong chính sách thương mại của Chính phủ Mỹ hiện nay. Trước hết là vì, Tổng thống Obama đã công bố Sáng kiến xuất khẩu quốc gia, với mục tiêu nâng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu Mỹ trong vòng 5 năm.

Chính phủ Mỹ sẽ khó có thể đạt được mục tiêu này mà không đàm phán bất cứ hiệp định thương mại tự do với đối tác nào. Hiện, TPP có lẽ là đàm phán FTA duy nhất mà Mỹ đang tham gia.

Thứ hai, chính quyền Mỹ hiện tại đã cam kết cải thiện quan hệ của Mỹ ở châu Á cả về chính trị cũng như kinh tế, cho nên họ sẽ quan tâm tới việc tham dự cuộc đàm phán này, thậm chí cả khi họ đang quan tâm tới việc tham gia một FTA ở nơi nào khác trên thế giới.

Quả thực, tôi nghĩ là, rủi ro lớn hơn là chính quyền hiện tại có thể đồng ý một cái gì đó ít hơn một thỏa thuận hoàn chỉnh, coi như là thông báo đã đạt được thỏa thuận.

Câu thứ hai khó trả lời hơn. Việc TPP có được Quốc hội Mỹ thông qua hay không sẽ dựa trên nhiều yếu tố, trong đó phần nhiều hiện chúng ta chưa rõ gồm những yếu tố gì.

Ví dụ, tình trạng các FTA giữa Mỹ với Columbia, Panama, Hàn Quốc sẽ ra sao khi TPP được bỏ phiếu? Tôi mong là những FTA như vậy sẽ được thông qua, bởi lẽ nếu một trong số chúng bị từ chối, đó sẽ là trở ngại đối với TPP.

Hoặc một vấn đề khác là quan hệ giữa Tổng thống Obama và đảng Cộng hòa vào thời điểm bỏ phiếu TPP như thế nào? Đảng Cộng hòa đã giành quyền kiểm soát Hạ viện, nên việc thông qua thỏa thuận sẽ trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý là, cựu Tổng thống Bill Clinton đã từng nhận được sự cổ vũ của các nghị sỹ Cộng hòa trong Hạ viện khi thông qua Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Rốt cuộc thì TPP có được coi là có lợi cho nước Mỹ hay không? Theo tôi, sẽ phải mất nhiều thời gian nữa mới tìm được câu trả lời. Nhưng câu trả lời này sẽ có ảnh hưởng quan trọng tới việc liệu TPP có được Quốc hội Mỹ thông qua hay không.

Tóm lại, mặc dù tôi tin là chính quyền hiện tại đã cam kết đạt được thỏa thuận, nhưng vẫn còn quá sớm để dự đoán liệu nó có được Quốc hội Mỹ thông qua hay không.