Đây là một phân tích khá cụ thể so sánh giữa tài liệu rò rỉ về Đề xuất về vấn đề sở hữu trí tuệ của Hoa Kỳ trong Đàm phán Hiệp định đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Luật Sở hữu trí tuệ (2005) của Việt Nam.

Những tác động bất lơi của TPP chủ yếu nằm ở thị trường Việt Nam, ở sự cạnh tranh gay gắt hơn giữa sản xuất, dịch vụ trong nước với hàng hóa, dịch vụ nước ngoài cũng như ở những thách thức lớn hơn trong việc bảo hộ các quyền sở hữu trí tuệ, các vấn đề về lao động, môi trường khi mà hàng hóa dịch vụ hay đầu tư từ các nước TPP sẽ được ưu tiên khi tiếp cận thị trường Việt Nam.

Trong số các nước tham gia TPP tính đến thời điểm hiện nay, Hoa Kỳ là nước lớn nhất và do đó cũng là nước có ảnh hưởng nhất tới tiến trình, phạm vi cũng như kết quả đàm phán. Vì vậy việc tìm hiểu mục tiêu, tham vọng cũng như những vấn đề nội bộ liên quan của Hoa Kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tương lai của TPP.

Malaysia là nước đầu tiên ngoài 8 nước ban đầu bày tỏ ý định tham gia đàm phán TPP và đã nhận được sự ủng hộ của các bên trong TPP. Nước này đã dành cả giai đoạn xuân hè năm 2010 để nghiên cứu thông tin về đàm phán TPP, những nội dung mà đàm phán này sẽ bao trùm (mà đặc biệt là những lĩnh vực mà nước này đã từ chối mở cửa trong đàm phán FTA song phương với Hoa Kỳ đã đổ vỡ trước đó, bao gồm mua sắm công và thị trường dịch vu) và tham vấn nội bộ về kỳ vọng của các nhóm lợi ích đối với đàm phán này.

Một yếu tố rất quan trọng làm nên sự thay đổi về ý nghĩa của TPP chính là tham vọng của Hoa Kỳ, bên đàm phán “cầm trịch” của TPP, trong việc quyết tâm để TPP trở thành “Hiệp định thương mại của Thế kỷ 21” theo nghĩa đây sẽ là một hiệp định có mức độ tự do cao, ở tất cả các lĩnh vực thương mại và cả những lĩnh vực phi thương mại quan trọng.

Hiệp định này sẽ có nhiều ý nghĩa cả về chiến lược lẫn kinh tế, và quy mô của nó còn tiếp tục tăng lên. Tuy nhiên, cho dù các nhà lãnh đạo từ lâu đã mong ngóng một thỏa thuận như thế, nhưng những thách thức chủ yếu vẫn không hề suy chuyển.

Trong TPP cũng như trong mọi đàm phán khác, để có thể có được phương án đàm phán thích hợp, việc xem xét điểm mạnh, điểm yếu của đối tác trong đàm phán có ý nghĩa quan trọng, ảnh hưởng không nhỏ tới cán cân và kết quả đàm phán. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Luật sư cao cấp của hãng luật Hoa Kỳ Miller & Chevalier Chartered, cựu cán bộ cao cấp về đàm phán FTA của Đại diện thương mại Hoa Kỳ, Jay L. Eizenstat, Esq. tìm hiểu về mục tiêu và ý định của Hoa Kỳ trong TPP, hy vọng có thể đem đến những thông tin sát thực hơn về vấn đề này.